ΨΗΦΙΣΜΑ – ΕΚΚΛΗΣΗ

Ψηφισμα – εκκληση

του ΙδρΥματος ΜαραγκοποΥλου για τα ΔικαιΩματα του ανθρΩπου προς τους ΑρχηγοΥς των πολιτικΩν κομμΑτων της ΕλλΑδας

Ι. Το 2007, η Πρόεδρος του Ιδρύματος Μαραγκοπούλου για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΙΜΔΑ), Α. Γιωτοπούλου-Μαραγκοπούλου (Α. Γ.-Μ.) ανακίνησε, προσωπικά και όχι εκ μέρους του ΙΜΔΑ, το θέμα της προσθήκης στον Ποινικό μας Κώδικα ενός νέου ποινικού αδικήματος, του ιδιώνυμου αδικήματος της «κουκουλοφορίας» σε δημόσιες εκδηλώσεις, με νέο άρθρο υπ’ αριθ. 189 Α του Π.Κ.

Οι βιαιοπραγίες αυτές των «κουκουλοφόρων» κατά τη διάρκεια διαδηλώσεων ουσιαστικά ματαιώνουν τη συνταγματική διάταξη των άρθρων 11 και 14 που προστατεύουν το δικαίωμα των πολιτών να διαδηλώνουν ελεύθερα, άοπλοι και με ησυχία, να εκφράζουν τη γνώμη και τα αιτήματά τους για πολιτικοκοινωνικά θέματα, προκαλώντας τη διάλυση των συγκεντρώσεων αυτών. Υπήρχε όμως και συνέχεια διότι οι «κουκουλοφορούντες» προέβαιναν, μετά τη διάλυση της διαδήλωσης και σε ειδικές καταστροφές καταστημάτων, δημοσίων κτιρίων (Τραπεζών, Πανεπιστημίων κ.λ.) και θανατώσεις προσώπων που έτυχε να βρίσκονται κοντά στα γεγονότα. Οι βιαιοπραγούντες ματαίωναν το καθήκον της πολιτείας να εξασφαλίσει την ουσιαστική προστασία της συνταγματικής διάταξης όπως είχε υποχρέωση, λόγω του ότι οι δράστες απέκρυπταν την ταυτότητά τους με την κουκούλα.

Έτσι το 2009, κατέφυγε πλέον η Α-Γ.-Μ. στον Τύπο και δημοσίευσε σχετικά άρθρα στο «ΠΑΡΟΝ» (8.2.) και στην «Κυρ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ» (15.2 και 22.3.) κ.ά. Παραλλήλως δε κατέθεσε στους αρμόδιους υπουργούς τόσο το σχετικό νομοσχέδιο (συμπληρωμένο) όσο και την αιτιολογική του έκθεση, επιμένουσα πάντα στη θέσπιση του ιδιώνυμου αδικήματος της «κουκουλοφορίας».

Πρέπει να σημειώσουμε ότι τόσο η διάταξη του άρθρου 5 της ΕΣΔΑ (περί του δικαιώματος στην προσωπική ελευθερία και ασφάλεια) όσο και η σχετική νομολογία του ΕΔΔΑ (π.χ. απόφαση Plattform “Ärzte für das Leben”, 21.6.1988, Σειρά Α, αρ. 139 παρ. 32), σαφώς επιβάλουν στην Πολιτεία την υποχρέωση όχι απλώς να τιμωρεί αυτούς που διαταράσσουν τη δημόσια τάξη αλλά και να ματαιώνει αποτελεσματικά και μάλιστα προληπτικά κάθε προσβολή που εμποδίζει την ουσιαστική προστασία των διατάξεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των πολιτών από αυτού του είδους τις πράξεις.

Η θέσπιση του ιδιώνυμου αδικήματος που εξασφαλίζει την πραγματοποίηση αυτών των αρχών, στηρίζει το δημοκρατικό πολίτευμα.

Οι διατάξεις για το ιδιώνυμο αδίκημα προβλέπουν την προσαγωγή του «κουκουλοφόρου» κατευθείαν στο αυτόφωρο, πριν διαπράξει κάποια βιαιοπραγία. Είχαν δηλαδή προληπτικό χαρακτήρα και οι προβλεπόμενες ποινές ποικίλλουν από χώρα σε χώρα, πάντως όμως είναι ελαφρές. Η δε απόδειξη του εγκλήματος είναι απλούστατη διότι συνίσταται απλώς στην άμεση σύλληψη και προσαγωγή του «κουκουλοφορούντος» δράστη στο αυτόφωρο.

Αυτό απέδειξε άλλωστε και η ποινικοποίηση της «κουκουλοφορίας» ως ιδιώνυμου αδικήματος, σε αρκετές χώρες. Επειδή, όπου εφαρμόσθηκε είχε λαμπρή επιτυχία, για αυτό διαδίδεται διαρκώς σε περισσότερες. Πουθενά πάντως δεν απέτυχε. Αναφέρουμε μερικές από αυτές τις χώρες:

Στη Γερμανία ο νόμος Gezetz über Versammlungen und Aufzüge πέτυχε να αναστείλει την απόπειρα αναβίωσης του νεοναζισμού με διαδηλώσεις που μετατρέπονταν σε συρράξεις.

Στις ΗΠΑ κατόρθωσαν να εξαφανίσουν σχεδόν ολοσχερώς την Κου Κλουξ Κλαν με τη θέσπιση του νόμου «Anti-mask law».

Στην Αυστρία, στο άρθρο 9 του νόμου Versammlungsgesetz StF: BHBL. Nr. 98/1953 (όπως τροποποιήθηκε από BHBL.Nr I N.127/2002), υπάρχει αντίστοιχη απαγορευτική διάταξη.

Επίσης, παρόμοια ρύθμιση απαντάται και στην Ελβετία. Η απαγόρευση και τιμώρηση της αμφίεσης σε συναθροίσεις κατά τρόπο που να μην αναγνωρίζεται το άτομο, ισχύει επί ποινή προστίμου ή φυλάκισης τουλάχιστον σε 8 καντόνια.

ΣτηΓαλλία, με το ν. 1192/2010 ο οποίος τέθηκε σε ισχύ στις 11/04/2011, απαγορεύτηκε η κάλυψη του προσώπου με την χρήση κουκούλας στις διαδηλώσεις.

Στο Βέλγιο, με το ν. 1778/2011 ο οποίος τέθηκε σε ισχύ στις 13/07/2011, απαγορεύεται η χρήση κουκούλας που καλύπτει το πρόσωπο σε δημόσιες συναθροίσεις.

Στον Καναδά, το ψηφισθέν νομοσχέδιο C-309 δίνει τη δυνατότητα στην αστυνομία να συλλαμβάνει όποιον καλύπτει το πρόσωπό του χωρίς νόμιμη αιτία, και υποκινεί εξέγερση.

Συζητήσεις σχετικά με την ποινικοποίηση της «κουκουλοφορίας» έχουν ξεκινήσει στην Ολλανδία, Ισπανία και Ιταλία ενώ το Ην. Βασίλειο έχει παραπέμψει τη λύση του θέματος από τα δικαστήρια κατά το ισχύον εκεί case law system.

ΙΙ. Ωστόσο, η ελληνική Κυβέρνηση, θέλησε να αποφύγει τη θέσπιση του ιδιώνυμου αδικήματος και αντ’ αυτού εισηγήθηκε και πέτυχε την ψήφιση του νόμου 3772/2009 που εισήγαγε την πρόβλεψη ως επιβαρυντικής περίστασης της «κουκουλοφορίας» κατά τη διάπραξη ορισμένων εγκλημάτων.

Στο άρθρο 189 του Π.Κ. περί διατάραξης της κοινής ειρήνης προστέθηκε νέα παράγραφος 3, στο άρθρο 308 Α του Π.Κ. περί απρόκλητης σωματικής βλάβης προστέθηκε παράγραφος 3, στην παράγραφο 1 του άρθρου 310 περί βαρειάς σωματικής βλάβης προστέθηκε νέο εδάφιο, στην παρ. 1 του άρθρου 380 του ΠΚ περί ληστείας προστέθηκε νέο εδάφιο και στο άρθρο 382 του Π.Κ. περί διακεκριμένων περιπτώσεων φθοράς προστέθηκε παράγραφος 5. Σε όλες αυτές οι διατάξεις θεσπίζεται η «κουκουλοφορία» ως επιβαρυντική περίσταση.

Όπως προβλέψαμε τότε, ο νόμος 3772/2009 απεδείχθη πλήρως αναποτελεσματικός, όπως άλλωστε και το άρθρο 167 του Π.Κ. που η πρόβλεψη ως επιβαρυντικής περίστασης της «κουκουλοφορίας» του δράστη και ουδέποτε εφαρμόστηκε μέχρι σήμερα από τη Νομολογία.

Περαιτέρω, τονίζουμε ότι όλες αυτές οι διατάξεις για τη χρησιμοποίηση της «κουκουλοφορίας» ως επιβαρυντικής περίστασης δεν μπορούν να εφαρμοσθούν παρά μόνο αν συνδέονται με τη διάπραξη του κυρίου εγκλήματος. Με άλλα λόγια ουδεμία πρόληψη μπορεί να υπάρξει όλων των καταστροφών, δολοφονιών κ.λ. από τους κουκουλοφορούντες δράστες.

Σημειωτέον, ότι η εισροή – οργανωμένη, μάλιστα, από την γνωστή εχθρική γείτονα χώρα – λαθρομεταναστών έχει αυξηθεί σταθερά και υπέρογκα και μάλιστα υπό καθεστώς πνιγηρής οικονομικής κρίσης, ώστε τόσο οι λαθρομετανάστες όσο και οι γηγενείς κάτοικοι ορισμένων περιοχών της Ελλάδας – και κυρίως άλλωστε ευπρεπέστατων αθηναϊκών συνοικιών – να έχουν φθάσει σε αφόρητες καταστάσεις διαβίωσης.

Είναι δε γνωστό στην Κοινωνική Ψυχολογία ότι τίποτε δεν είναι ισχυρότερο ωθητικό κίνητρο για βιαιοπραγίες από το ένστικτο της αυτοσυντήρησης.

Η πραγματική αποφυγή βιαιοπραγιών των «κουκουλοφόρων» μπορεί να επιτευχθεί μόνο με την εφαρμογή μιας προληπτικής διάταξης σαν αυτή που έχουμε ήδη προτείνει. Η άλλοτε κουκούλα του δημίου και του καταδότη στους Γερμανούς των πατριωτών αντιστασιακών δεν έχει σήμερα θέση στην κοινωνία μας. Το δημοκρατικό πολίτευμα τραυματίζεται, δεν ενισχύεται, από τις βιαιοπραγίες που καταλύουν θεμελιώδη Δ.Α. και οξύνουν τα μεταξύ των πολιτών μίση.

Αυτή τη φορά λοιπόν, ολόκληρο το Διοικητικό Συμβούλιο του ΙΜΔΑ θεωρεί καθήκον του να στηρίξει την πρόταση του Αν. Υπουργού Εσωτερικών κ. Χαρ. Αθανασίου για τη θέσπιση της «κουκουλοφορίας» ως ιδιώνυμου αδικήματος από οποιονδήποτε δράστη και εάν διαπράττεται, χωρίς καμμία διάκριση (εθνικότητας, πολιτικών απόψεων κλ.).

Κάνουμε λοιπόν, έκκληση στους αρχηγούς όλων ανεξαιρέτως των πολιτικών κομμάτων να ψηφίσουν το νομοσχέδιο με το οποίο θεσμοθετείται επιτέλους το αποδεδειγμένα αποτελεσματικό ιδιώνυμο αδίκημα της «κουκουλοφορίας».

Δεν υπάρχει χρόνος και για τρίτο πειραματισμό με τη χρήση της «κουκουλοφορίας» ως επιβαρυντικής περίστασης, ρύθμιση που είναι αποδεδειγμένα από την πράξη πλήρως αναποτελεσματική.

Αθήνα, 21 Σεπτεμβρίου 2012

Το Διοικητικό Συμβούλιο του ΙΜΔΑ

Η Πρόεδρος

Αλίκη Γιωτοπούλου-Μαραγκοπούλου, Ομ. Καθηγήτρια Εγκληματολογίας και τ. Πρύτανης του Παντείου Πανεπιστημίου, μέλος του Δ.Σ.
της Διεθνούς Ένωσης Εγκληματολογίας

Τα Μέλη

Γεράσιμος Αρσένης, τ. Υπουργός και τ. Διοικητής

της Τράπεζας της Ελλάδος

Αντώνης Μπρεδήμας, Καθηγητής Νομικής του Εθνικού και