Ενημερωτικό Σημείωμα του Κων/νου Μαυροειδή, δικηγόρου, για την επίσκεψή του, ως εκπροσώπου του ΙΜΔΑ, στην Κωνσταντινούπολη από 10.5.01 - 12.5.01

Ενημερωτικό Σημείωμα του Κων/νου Μαυροειδή, δικηγόρου, για την επίσκεψή του, ως εκπροσώπου του ΙΜΔΑ, στην Κωνσταντινούπολη από 10.5.01 - 12.5.01


Μετά από σχετική απόφαση του Ιδρύματος και σε συνέχεια των πρωτοβουλιών του από την αρχή του τρέχοντος έτους αναφορικά με το θέμα των συνθηκών κράτησης των πολιτικών κρατουμένων στην Τουρκία, είχαμε την τιμή και την ευκαιρία να συμμετάσχουμε στην αποστολή που οργανώθηκε και επισκέφθηκε την Κωνσταντινούπολη, κατά το χρονικό διάστημα από 10.5.01 έως και 12.5.01.

Στην αποστολή αυτή μετείχαν, πλην του γράφοντος από πλευράς ΙΜΔΑ, οι βουλευτές κ.κ. Π. Λαφαζάνης από τον Συνασπισμό και Ν. Γκατζής από το ΚΚΕ, οι εκπρόσωποι των ΑΔΕΔΥ και ΟΤΟΕ κ.κ. Κ. Χριστόπουλος και Ν. Δέλκος αντίστοιχα, η κ. Μαρία Βασιλείου, Πρόεδρος του ΚΕΠΑΔ και τρείς δημοσιογράφοι από τις εφημερίδες ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ, ΑΥΓΗ και ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗΣ.

Η αντιπροσωπεία μας είχε τις ακόλουθες συναντήσεις με τους εξής:

1. Την 11.5.01 συναντήθηκε με εκπροσώπους της Ένωσης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στην Τουρκία, (IHSAN HAKLARI DERNEGI-IHD), στα γραφεία της Ένωσης στην Κων/πολη. Εκεί η ενημέρωση υπήρξε πλήρης, άν και έγινε μετ΄εμποδίων, δεδομένου ότι κατά τη διάρκειά της, ομάδα της αντιτρομοκρατικής υπηρεσίας της Τουρκίας, εισήλθε στα παραπάνω γραφεία, διέκοψε τη συνάντηση, ζήτησε από τα μέλη της αντιπροσωπείας μας τα πλήρη στοιχεία τους, τέλος δε απαίτησε να ενημερωθεί για τον σκοπό της επισκέψεώς μας και τις επόμενες κινήσεις μας. Αφού εδόθησαν τα στοιχεία αυτά, ολοκληρώθηκε η συνάντηση και αποχωρήσαμε εν μέσω αστυνομικού κλοιού που τον αποτελούσαν ένστολοι ένοπλοι αστυνομικοί, ένας εκ των οποίων με κάμερα μας βιντεοσκοπούσε κατά την έξοδό μας από τα παραπάνω γραφεία. Όλα αυτά έγιναν στο φώς της ημέρας, την Παρασκευή (11.5) το πρωϊ.

Τα στοιχεία που ετέθησαν υπόψη μας κατά την παραπάνω συνάντηση ήσαν τα εξής:

1.1. Τη στιγμή αυτή υπάρχουν στην Τουρκία 12.000 πολιτικοί κρατούμενοι, εκ των οποίων η μεγάλη πλειοψηφία δεν έχει περάσει από δίκη.
1.2. Δεν υπάρχει ανώτατο όριο προφυλάκισης, με αποτέλεσμα πολιτικοί κρατούμενοι να περιμένουν να δικαστούν για πολύ μεγάλο χρονικό διάστημα που μπορεί σε μερικές περιπτώσεις να φθάνει τα 5-7 έτη. Κατά το χρονικό διάστημα αυτό, δεν αίρεται η προφυλάκιση.
1.3. Σύμφωνα με διάταξη του Τουρκικού Συντάγματος, υπάρχουν πολιτικές οργανώσεις που χαρακτηρίζονται εκτός νόμου. Κυρίως η διάταξη αφορά τις οργανώσεις των Κούρδων και των πολιτών που πρόσκεινται ιδεολογικά προς την Αριστερά. Χαρακτηριστικά μας ανεφέρθη, ότι από τους 12.000 πολιτικούς κρατουμένους, οι 10.000 είναι Κούρδοι ενώ οι 2.000 αριστεροί πολιτικοί κρατούμενοι.
1.4. Κατά το άρθρο 168 παρ.1 και 2 του Τουρκικού Ποινικού νόμου, όλοι οι παραπάνω θεωρούνται τρομοκράτες και απειλείται ποινή καθείρξεως τουλάχιστον 12 ετών, ενώ κατά τη διάταξη του άρθρου 169 του ιδίου νόμου, η συνεργασία με τους τρομοκράτες, επισύρει ποινή φυλακίσεως τουλάχιστον 3-5 ετών. Θα πρέπει να τονισθεί ότι η έννοια της συνεργασίας δεν προσδιορίζεται επακριβώς και η ερμηνεία της είναι ευρυτάτη. Δηλαδή, υπό την έννοια αυτή τα μέλη της αντιπροσωπείας μας θα μπορούσαν να χαρακτηρισθούν ως συνεργαζόμενοι, με τα ανάλογα αποτελέσματα.
1.5. Τη στιγμή αυτή 5 φυλακές τύπου F (λευκά κελιά) είναι σε λειτουργία, στις οποίες κρατούνται συνολικά 2.000 κρατούμενοι. ¶λλες 6 βρίσκονται στο τελικό στάδιο κατασκευής τους, ενώ ο προγραμματισμός των Τουρκικών Αρχών αφορά εν συνόλω την κατασκευή 20 φυλακών του τύπου αυτού. Τούτο σημαίνει ότι επίκειται η κατασκευή άλλων 9 τέτοιων φυλακών. Για τις ιδιαιτερότητες των φυλακών αυτών ενημερωθήκαμε από τον Σύλλογο Αρχιτεκτόνων Κων/πολης, όπως αναλυτικά θα αναφερθούμε κατωτέρω.
1.6. Τα αιτήματα των πολιτικών κρατουμένων και των απεργών πείνας είναι τα ακόλουθα:
- Να σταματήσει η απομόνωση των κρατουμένων στις φυλακές.
- Να σταματήσουν τα βασανιστήρια εις βάρος των κρατουμένων.
- Να υπάρξουν καλλίτερες συνθήκες κρατήσεως στις φυλακές, ώστε να μην εξευτελίζεται η ανθρώπινη υπόσταση του κρατουμένου.
- Να παύσει η μεταφορά κρατουμένων στις νέες φυλακές τύπου F.
- Να παύσει η υποχρεωτική σίτιση των απεργών πείνας.
- Να αναγνωρισθούν σε όλους τα στοιχειώδη ανθρώπινα και κοινωνικά δικαιώματα. Το αίτημα αυτό είναι ευρύτερο και δεν αφορά μόνο τους κρατουμένους.
- Να καταργηθεί ο αντιτρομοκρατικός νόμος και τα δικαστήρια ασφαλείας.
- Να δοθεί η δυνατότητα στους δικηγόρους των πολιτικών κρατουμένων να τους υπερασπίζονται κατά τρόπο πλήρη και αποδοτικό.
- Να γίνεται από ανεξάρτητους επιστημονικούς φορείς περιοδικός έλεγχος στις φυλακές, ώστε να διαπιστώνονται τυχόν παραβιάσεις των δικαιωμάτων των κρατουμένων.
- Να καταργηθούν όλοι οι αντιδημοκρατικοί νόμοι που στερούν το δικαίωμα της ελεύθερης έκφρασης και δράσης του Τουρκικού λαού.
1.7. Μέχρι σήμερα, έχουν πεθάνει 22 απεργοί πείνας, εκ των οποίων 18 φυλακισμένοι, ενώ 4 από εκείνους που τους συμπαραστέκονται εκτός φυλακών. Επίσης 400 απεργοί πείνας είναι στο τελικό προ του θανάτου στάδιο, μετά από 200 περίπου ημέρες απεργίας. Από αυτούς 60 απεργοί θεωρούνται κλινικά νεκροί, ενώ άλλοι 33 έχουν παρουσιάσει το σύνδρομο Κορσακώφ, δηλ. πάσχουν από απώλεια μνήμης, γεγονός που σημαίνει, όπως μας εξηγήθηκε, ότι επανέρχονται νοητικώς σε επίπεδα νηπιακής ηλικίας.
1.8. Η Τουρκική Κυβέρνηση αρνείται οιαδήποτε μορφή διαλόγου με τους πολιτικούς κρατουμένους και τους φορείς που τους υποστηρίζουν, ενώ επίσης έχει αρνηθεί να επισκεφθούν τις φυλακές ομάδες επιστημόνων και διανοουμένων. Τέλος, αρνείται κάθε διαμεσολάβηση σε επίπεδο διαιτησίας για να λυθεί το πρόβλημα αυτό.

2. Μετά το πέρας της επισκέψεώς μας στα γραφεία της Ένωσης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και, πάντοτε υπό την "διακριτική" παρακολούθηση των αστυνομικών αρχών, επισκεφθήκαμε τον Σύλλογο Αρχιτεκτόνων Κων/πόλεως, στην περιοχή ΤΑΞΙΜ, όπου μας έγινε πλήρης ενημέρωση, από αρχιτεκτονικής απόψεως, για τις φυλακές τύπου F καθώς και για τις επιπτώσεις στους κρατουμένους. Ειδικότερα:

2.1. Κάθε φυλακή είναι χωρισμένη σε 4 μπλοκς με τέτοιο τρόπο και διάρθρωση, ώστε να μην είναι δυνατή καθ΄οιονδήποτε τρόπο η επαφή μεταξύ των κρατουμένων. Κυριότατο χαρακτηριστικό είναι η έλλειψη κοινοχρήστου αύλιου χώρου για τους κρατουμένους, ούτως ώστε να αποφεύγεται κάθε επαφή μεταξύ των κρατουμένων.
2.2. Υπάρχουν κελιά για ένα ή τρία άτομα, εντός των οποίων υπάρχουν χωριστές τουαλέτες. Τα κελιά του ενός ατόμου, κατά τις πληροφορίες που μας δόθηκαν, έχουν επιφάνεια 8 μ2 και διαθέτουν πρόσβαση σε μικρό απομονωμένο προαύλιο, του οποίου ο κρατούμενος κάνει χρήση, όπως μας πληροφόρησαν, υπό την προϋπόθεση ότι θα δηλώσει πως έχει μετανοήσει σε πρώτη φάση για τις πράξεις του.
Τα κελιά των τριών ατόμων, έχουν επιφάνεια περί τα 15 μ2, χωριστή και πάλι τουαλέτα και μικρό επίσης απομονωμένο προαύλιο, του οποίου οι κρατούμενοι κάνουν χρήση υπό την ανωτέρω προϋπόθεση, όπως μας δηλώθηκε. Σε όλα τα κελιά δεν υπάρχουν παράθυρα για να εξασφαλίζεται επαρκής φωτισμός στο φώς της ημέρας, αλλά πολύ μικρά τέτοια για τον αερισμό των κελιών. Όλα τα κελιά παρακολουθούνται με κάμερες κλειστού κυκλώματος.
2.3. Σε όλη τη φυλακή υπάρχουν δύο μικρά γήπεδα ή προαύλια, τα οποία χρησιμοποιούν εκείνοι οι κρατούμενοι, που αφού έχουν δηλώσει την μετάνοιά τους σε α΄ επίπεδο και ως εκ τούτου έχουν χρησιμοποιήσει το μικρό απομονωμένο προαύλιο μπροστά από το κελί τους, έχοντας επιδείξει παράλληλα καλή διαγωγή, έχουν μπεί στη συνέχεια στο πρόγραμμα ανανήψεως και αποκηρύξεως των πράξεών τους, συνεχίζοντας βεβαίως να επιδεικνύουν καλή διαγωγή. Όλα αυτά μας ετέθησαν υπόψη από τους αρχιτέκτονες, χωρίς να μπορέσουμε να τα διασταυρώσουμε από άλλες πηγές. Κυρίαρχο στοιχείο λοιπόν του συστήματος αυτού είναι η απομόνωση του κρατουμένου, με σκοπό να τον συνθλίψει και να τον οδηγήσει σε αποκήρυξη τόσο των ιδεών του όσο και της όποιας δραστηριότητός του.
2.4. Το επισκεπτήριο στους εν λόγω πολιτικούς κρατουμένους, επιτρέπεται μία φορά την εβδομάδα, σε συγγενείς τους Α΄ βαθμού. Η διάρκειά του είναι 20 λεπτά της ώρας.
2.5. Οι δικηγόροι των πολιτικών κρατουμένων, οι οποίοι, όπως μας δηλώθηκε, αντιμετωπίζονται και αυτοί από τις Αρχές περίπου ως τρομοκράτες, αφού ως προείπαμε κατά το άρθρο 169 του νόμου απαγορεύεται οποιασδήποτε μορφής συνεργασία με τους τρομοκράτες, έχουν δικαίωμα να επισκέπτονται τους κρατουμένους μία φορά την εβδομάδα και για χρονικό διάστημα 5-10 λεπτών της ώρας. Εκείνο το οποίο είναι εντυπωσιακό, είναι ότι για να δεί ο δικηγόρος για 5-10 λεπτά τον κρατούμενο, είναι δυνατόν να περιμένει από 2 έως 4 ώρες. Το ακόμη εντυπωσιακότερο είναι ότι οι συναντήσεις αυτές βιντεοσκοπούνται.

Το γενικό συμπέρασμα από τη συνάντηση αυτή, ήταν ότι σε καμία περίπτωση ο προρρηθείς τύπος φυλακών, είναι εκείνος που εξασφαλίζει τα στοιχειώδη ανθρώπινα δικαιώματα των κρατουμένων, όπως αυτά έχουν αποσαφηνισθεί και ορισθεί από τις διεθνείς συμβάσεις. Ακόμη λιγότερο όταν πρόκειται για πολιτικούς κρατούμενους.

3. Τέλος το απόγευμα της ίδιας ημέρας επήγαμε σε μία από τις πλέον φτωχές συνοικίες της Πόλης, το Κιουτσούκ, όπου συναντήσαμε τους εκτός φυλακής απεργούς πείνας, ή μάλλον όσους έχουν απομείνει από αυτούς, αφού από τους αρχικούς 7, ήδη έχουν αποβιώσει οι 3 και απομένουν 4.

Συναντήσαμε και μιλήσαμε με τρείς από τους παραπάνω τέσσερις, ήτοι ένα 42χρονο πρώην καπετάνιο τουριστικού σκάφους στην Πόλη, μία 38χρονη γυναίκα χωρίς οικογένεια, η οποία όπως μας δήλωσε θεωρεί οικογένειά της όλους αυτούς που αγωνίζονται τη στιγμή αυτή ενάντια στο Τουρκικό καθεστώς και μία 22χρονη φοιτήτρια του Οικονομικού Πανεπιστημίου η οποία και μας ζήτησε να μεταφέρουμε στους Έλληνες τις ευχαριστίες της και την παράκλησή της να εντείνουμε τις προσπάθειές μας στους διεθνείς οργανισμούς και εν γένει την διεθνή κοινότητα για τον εκδημοκρατισμό της γειτονικής χώρας και τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Κατά τη συνάντηση αυτή αφού μας γνωστοποιήθηκαν για μία ακόμη φορά τα αιτήματα στα οποία ήδη έχουμε αναφερθεί, μας τονίσθηκε ότι οι απεργοί θα φθάσουν μέχρι τέλους, δηλ. μέχρι το θάνατο αφού δεν έχει γι΄αυτούς έννοια η ζωή, χωρίς την αναγνώριση και άσκηση των θεμελιωδών τους ανθρωπίνων και κοινωνικών δικαιωμάτων, χωρίς τη δυνατότητα να ζήσουν αξιοπρεπώς και ελεύθερα, αλλά καταδιωκόμενοι ανελέητα για τα όσα σκέφτονται και πιστεύουν.

Ήταν εντυπωσιακή η αποφασιστικότητά τους και δεδομένη η θέλησή τους να επιτύχουν τον σκοπό τους.

Τραγική ήταν η περίπτωση ενός παρευρισκομένου στη συνάντηση 44χρονου πατέρα, του οποίου η μία κόρη ήδη έχει πεθάνει από απεργία πείνας, ηλικίας 19 ετών, ενώ η δεύτερη κόρη του συνεχίζει την απεργία μέχρι θανάτου.

Το γενικό συμπέρασμα από όλα τα παραπάνω, αλλά και από τα όσα αποκομίσαμε κατά τη διάρκεια της παραμονής μας στην Κων/πολη, είναι ότι εκτός των τεραστίων οικονομικών προβλημάτων που αντιμετωπίζει η Τουρκία, χαρακτηρίζεται από τεράστιο έλλειμμα δημοκρατίας και στοιχειώδους σεβασμού των ανθρωπίνων, ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων. Μας είναι ιδιαίτερα δυσχερές να εντοπίσουμε συγκεκριμένα άρθρα διεθνών συμβάσεων που κατοχυρώνουν τα ανθρώπινα δικαιώματα που παραβιάζονται, διότι κατά την άποψή μας παραβιάζεται το σύνολο των σχετικών διατάξεων.

¶ποψή μας τέλος είναι, ότι το ΙΜΔΑ, το οποίο ήδη έχει προβεί σε ουσιαστικές ενέργειες προς την κατεύθυνση της κατοχυρώσεως των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Τουρκία ενώπιον διεθνών οργανισμών, θα πρέπει να συνεχίσει τις προσπάθειές του αυτές, διότι πραγματικά η επικρατούσα κατάσταση στην Τουρκία είναι δραματική από απόψεως ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Αθήνα 16 Μαϊου 2.


ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Ι. ΜΑΥΡΟΕΙΔΗΣ.

Η Εξόντωση των Υπερασπιστών των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στις Τουρκικές φυλακές, Γενεύη.

Η Εξόντωση των Υπερασπιστών των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στις Τουρκικές φυλακές, Γενεύη.


Tη δήλωση που ακολουθεί εξεφώνησε στις 18 Απριλίου 2, η αντιπρόσωπος του Ιδρύματος Μαραγκοπούλου για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου κυρία Τέρψη Λαμπρινοπούλου, στο πλαίσιο της 57ης ετήσιας Συνόδου της Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων των ΗΕ, στη Γενεύη, θέμα ημερήσιας διάταξης 17: Προαγωγή και Προστασία των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων: (β) Υπερασπιστές των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων

Η Εξόντωση των Υπερασπιστών των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων
στις Τουρκικές Φυλακές


Το Ίδρυμα Μαραγκοπούλου για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου θεωρεί καθήκον του να θέσει υπόψιν της Πεντηκοστής-έβδομης Συνόδου της Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, τη συνεχιζόμενη εξόντωση στις Τουρκικές φυλακές των πολιτικών κρατουμένων, η μεγάλη πλειοψηφία των οποίων είναι υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Το γεγονός ότι περισσότεροι από 1000 πολιτικοί κρατούμενοι στην Τουρκία πραγματοποιούν απεργία πείνας και αγωνίζονται σκληρά κατά της μεταφοράς τους στα "λευκά κελιά" των νέων τουρκικών φυλακών τύπου F μέχρι του σημείου, κατά τη μεταφοράς τους σαυτά, να τραυματιστούν σοβαρά περισσότεροι από 130 και να πεθάνουν 32 - είναι αρκετό για να αποδείξει ότι η απελπισία τους από τη σκληρή και απάνθρωπη μεταχείριση στην οποίαν υπόκεινται τους οδήγησε στην προτίμηση του θανάτου.

Τα γεγονότα που επακολούθησαν δεν είναι λιγότερο ανησυχητικά. Η χορήγηση αμνηστίας μόνο σε κατάδικους του κοινού ποινικού δικαίου και όχι σε πολιτικούς κρατούμενους - σε αντίθεση προς τα διεθνώς κρατούντα στη θεωρία και την πράξη - καθώς και ο εγκλεισμός τους σε λευκά κελιά πλήρους απομόνωσης δείχνουν διαθέσεις εξόντωσης καθώς και διεξαγωγής βασανιστηρίων χωρίς μάρτυρες. Υπενθυμίζουμε ότι οι Ευρωπαϊκοί Κανόνες Φυλακών του Συμβουλίου της Ευρώπης [European Prison Rules - R(87) 3] προβλέπουν "τη χρήση της απομόνωσης μόνο ως τιμωρίας περιορισμένου χρόνου και υπό την καθημερινή επίβλεψη γιατρού για την παρακολούθηση της σωματικής και ψυχικής υγείας του απομονωμένου" (Κανόνες 37-38).

Οι παράλληλες ειδήσεις για επιθέσεις κατά των ηγετικών προσώπων αλλά και κατά των γραφείων οργανώσεων δικαιωμάτων του ανθρώπου σε διάφορες πόλεις της Τουρκίας συμπληρώνουν την εικόνα της οργανωμένης και με κάθε θυσία εφαρμογής σχεδίου κατάπνιξης των αγώνων για ελευθερία και δημοκρατία στη χώρα αυτή.

Αυτές οι πρακτικές αποτελούν τις βαρύτερες μορφές προσβολής ανθρωπίνων δικαιωμάτων κατά των Τούρκων αγωνιστών για τα δικαιώματα του ανθρώπου, κατά παράβαση όλων των σχετικών διεθνών συμβάσεων που έχει κυρώσει και η Τουρκία, ανάμεσα στις οποίες και η Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (¶ρθρο 3), η Διεθνής Σύμβαση κατά των βασανιστηρίων και άλλης σκληρής, απάνθρωπης και ταπεινωτικής μεταχείρισης ή τιμωρίας (ΟΗΕ) και η Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την πρόληψη των βασανιστηρίων και της απάνθρωπης και ταπεινωτικής μεταχείρισης ή τιμωρίας,

Αποτελούν επίσης και κατάφωρη παραβίαση της Διακήρυξης της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών για τους "Υπερασπιστές των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων" της 9ης Δεκεμβρίου 1998, η οποία υιοθετήθηκε ομόφωνα, άρα με τη συναίνεση και της Τουρκικής Κυβέρνησης.

Πρόσφατα δημοσιεύματα του τύπου αναφέρουν ότι έχουν πεθάνει 11 ακόμη άτομα (τώρα - 23-4-01 - έφθασαν στα 17), ενώ πάρα πολλοί κρατούμενοι έχουν μεταφερθεί σε Τουρκικά νοσοκομεία όπου και αναμένεται να πεθάνουν.

Το Ίδρυμα Μαραγκοπούλου για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου ζητεί από την Επιτροπή, και τους αντιπροσώπους των κυβερνήσεων, των Εθνικών Οργανώσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων να θέσουν τέρμα στην εξόντωση των υπερασπιστών των δικαιωμάτων του ανθρώπου στην Τουρκία, χρησιμοποιώντας όλα τα μέσα που προσφέρονται από το διεθνές δίκαιο.

Η Διακήρυξη των Ηνωμένων Εθνών για τους Υπερασπιστές των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων της 9ης Δεκεμβρίου 1998 δεν πρέπει να καταντήσει ένα απλό φύλλο χαρτί.