Ψήφισμα σχετικά με τις Συμφωνίες Ε.Ε.- Η.Π.Α. για την έκδοση πολιτών και την αμοιβαία νομική συνεργασία - 12.6.2003



ΨΗΦΙΣΜΑ

Το Ίδρυμα Μαραγκοπούλου για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου θεωρεί καθήκον του να επισημάνει τα παρακάτω σχετικά με τις Συμφωνίες ΕΕ – ΗΠΑ για την έκδοση πολιτών στις ΗΠΑ και για την αμοιβαία νομική συνεργασία μεταξύ τους.

1. Πρώτ’ απ’ όλα σημειώνουμε ότι οι Συμφωνίες αυτές βάλλουν κραυγαλέα κατά της κυριαρχίας και αυτοτέλειας της Ευρ. Ένωσης αφού ουσιαστικά πρόκειται για την έκδοση πολιτών της για να δικαστούν στις ΗΠΑ.

2. Οι διατάξεις ιδίως της Συμφωνίας για την Έκδοση προσβάλλουν ευθέως και αναμφισβήτητα βασικές ευρωπαϊκές αρχές αλλά και διεθνώς αναγνωρισμένα Δικαιώματα του Ανθρώπου. Ανάμεσα σ’ αυτά αναφέρουμε:
α) Την απόλυτη απαγόρευση της θανατικής ποινής από ευρωπαϊκές και διεθνείς διατάξεις αλλά και της έκδοσης καταζητούμενου προσώπου σε χώρα που η νομοθεσία της προβλέπει και η πολιτεία εκτελεί θανατικές καταδίκες (ά. 19 παραγ. 2 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ε.Ε. και Κατευθυντήριες Γραμμές του Συμβουλίου της Ευρώπης για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα και την καταπολέμηση της τρομοκρατίας, 15.7.2002, μέρος ΧΙΙΙ).
β) Από την Προεδρική Διαταγή της 14ης Νοεμβρίου 2 που εγκρίθηκε από το Κογκρέσο προβλέπεται η σύλληψη των υπόπτων για τρομοκρατία χωρίς δικαστικό ένταλμα, χωρίς ανακοίνωση σ’ αυτόν της κατηγορίας και χωρίς προθεσμία λήξης της προφυλάκισης. Δηλαδή καταργήθηκε το Habeas corpus, το θεμελιώδες δικαίωμα της μη σύλληψης παρά μόνο υπό τους όρους που οι διεθνείς κανόνες και το Σύνταγμα κάθε χώρας προβλέπουν ( βλ. ά. 5 ΕΣΔΑ και ά. 9 ΔΣΑΠΔ και άλλες διατάξεις).
γ) Είναι γνωστό ότι στις ΗΠΑ η αρμοδιότητα για το χειρισμό και την εκδίκαση υποθέσεων προσώπων υπόπτων για τρομοκρατία έχει ανατεθεί από την ίδια Προεδρική διαταγή σε στρατιωτικές επιτροπές (ούτε καν κανονικά στρατοδικεία). Αυτά εκδίδουν αποφάσεις κατά των οποίων δεν χωρεί έφεση σε δικαστήριο και όταν ακόμα επιβάλλουν θανατική ποινή. Οι ισχυρισμοί ότι οι εκδιδόμενοι θα παραπέμπονται στα τακτικά αμερικανικά δικαστήρια είναι απατηλοί. Υπάρχει προηγούμενο αλλοδαπού υπόπτου για τρομοκρατικές ενέργειες που είχε, μετά συμφωνία με ΗΠΑ, παραπεμφθεί σε τακτικό αμερικανικό δικαστήριο και αυτό παρέπεμψε την υπόθεση σε στρατιωτική επιτροπή, ως μόνη αρμόδια από τον Δεκέμβρη 2. Με άλλα λόγια, έχει καταργηθεί και το θεμελιώδες δικαίωμα σε δίκαιη δίκη (ά. 6 ΕΣΔΑ και ά. 47 Χάρτη ΔΑ Ε.Ε.).
δ) Η μεταχείριση των κρατουμένων οιασδήποτε φύσης είναι γνωστό ότι δεν επιτρέπεται να προσβάλλει το θεμελιώδες δικαίωμα της μη υποβολής κανενός ανθρώπου και για οποιοδήποτε λόγο και χωρίς καμία εξαίρεση σε βασανιστήρια ή σκληρή, απάνθρωπη και εξευτελιστική μεταχείριση (ά. 3 Ευρ. ΣΔΑ, ά. 7 ΔΣΑΠΔ, ά. 3 ΔΣ Βασανιστηρίων). Κι’ αυτό το δικαίωμα προσβάλλεται βαριά από τις ΗΠΑ. Το τι
γίνεται σε βάρος των κρατουμένων που κατά οποιονδήποτε τρόπο υποτίθεται ότι συνδέονται με την τρομοκρατία, είναι πασίγνωστο. Θα αρκούσε μόνο η λέξη «Guantanamo».

3. Σημειωτέον ότι η έκδοση προσώπου εθνικότητας μιας ευρωπαϊκής χώρας μπορεί να ζητηθεί ακόμα και για πράξεις που επισύρουν ποινή 1 έτους φυλάκισης και λιγότερο, εφόσον συντρέχει έστω και μία βαρύτερη πράξη που κι αυτή μπορεί να επισύρει έστω και μόνο 1½ χρόνο φυλάκιση (άρθρο 4 παρ. 2 του Σχεδίου Συμφωνίας Έκδοσης).

Και ερωτάται: πώς τολμούν οι Κυβερνήτες της Ευρώπης να εκθέσουν τους πολίτες τους σε τέτοιους τρομερούς κινδύνους; Και να μειώνουν την κυριαρχία και ανεξαρτησία των χωρών τους σε τέτοιο βαθμό; Πρέπει να τονισθεί ότι δεν θα είχε καμία ουσιαστική σημασία μια διάταξη ότι η ευρωπαϊκή χώρα από την οποία θα εζητείτο η έκδοση υπηκόου της θα μπορούσε να αρνηθεί την έκδοσή του. Αφού και οι 15 χώρες μαζί δεν τόλμησαν να λάβουν σαφώς και ρητά αρνητική θέση, θα τολμήσει η κάθε χώρα – ιδίως μικρή – μόνη της να αρνηθεί την συγκεκριμένη έκδοση στους ισχυρούς της Γης;

Συμπερασματικά: τα εν λόγω Σχέδια Συμφωνιών, ιδίως αυτό της Έκδοσης, δεν πρέπει να υπογραφούν από την ΕΕ. Σημειωτέον ότι οι Εθνικές Βουλές κρατήθηκαν μακριά από την προπαρασκευή τους. Και δεν θα επακολουθήσει, ως φαίνεται, κύρωσή τους από αυτές, κατά παράβαση των άρθρων 24 και 34, παρ. 2δ, της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Υπενθυμίζουμε ότι η Ένωση δεν έχει νομική προσωπικότητα.

Πού πάει η Ευρώπη; Στην αυτοκατάργηση της ίδιας και του πολιτισμού της;


Αθήνα 12 Ιουνίου 2003

Υπόμνημα ΙΜΔΑ προς τη Διαρκή Επιτροπή Δημόσιας Διοίκησης, Δημόσιας Τάξης και Δικαιοσύνης

Βουλή των Ελλήνων

 

Προτάσεις επί των διατάξεων του σχεδίου νόμου του Υπουργείου Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων «Καταπολέμηση της σεξουαλικής κακοποίησης και εκμετάλλευσης παιδιών και της παιδικής πορνογραφίας».

 

Α. Γενικές παρατηρήσεις στο σχέδιο νόμου

 

Το Ίδρυμα Μαραγκοπούλου για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΙΜΔΑ) χαιρετίζει τον δικαιοπολιτικό σκοπό του νόμου για τη μεταφορά της οδηγίας 2011/93/ΕΕ για την «καταπολέμηση της σεξουαλικής κακοποίησης και της σεξουαλικής εκμετάλλευσης παιδιών και της παιδικής πορνογραφίας και την αντικατάσταση της απόφασης-πλαίσιο 2004/68/ΔΕΥ του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης», με την οποία θεσπίζονται κανόνες σχετικά με τον ορισμό των ποινικών αδικημάτων και κυρώσεων στον τομέα της γενετήσιας εκμετάλλευσης ανηλίκων, την πρόληψη των συγκεκριμένων εγκλημάτων και την προστασία των θυμάτων.

 

Η επικαιροποίηση της ελληνικής ποινικής νομοθεσίας με στόχο την αντιμετώπιση αδικημάτων που τελούνται μέσω της χρήσης της σύγχρονης τεχνολογίας των πληροφοριών και των επικοινωνιών (διαδίκτυο, μέσα κοινωνικής δικτύωσης και επικοινωνίας) και, ιδίως, την προστασία της ευαίσθητης και ευάλωτης ομάδας των ανηλίκων καθιστά το νόμο αναγκαίο επί της αρχής. Η αυστηροποίηση του σχετικού νομικού πλαισίου, υπό την προϋπόθεση πάντα του σεβασμού της αρχής της αναλογικότητας, και η επέκτασή του σε σύγχρονες μορφές εγκληματικής δράσης συμβάλλει ενεργά και θετικά στη διασφάλιση της προστασίας των παιδιών από τέτοιου είδους αξιόποινες συμπεριφορές σε βάρος τους.

 

Με δεδομένη την ευαισθησία και τη συνεπή ενασχόληση του ΙΜΔΑ με συναφή, ως προς το αντικείμενο του νόμου, ζητήματα[1], οι ειδικότερες παρατηρήσεις μας αποσκοπούν, αφενός στην επισήμανση ενδεχόμενων νομοτεχνικών αστοχιών που θα μπορούσαν μέσω καταχρηστικής ερμηνείας τους να υπονομεύσουν τον ευγενή σκοπό του νομοθέτη, αφετέρου στην ενδυνάμωση των σχετικών διατάξεων, με βασικό γνώμονα την καλύτερη δυνατή διασφάλιση του συμφέροντος του παιδιού. Στο παρόν, θα περιοριστούμε στην επισήμανση των σημαντικότερων εκ των παρατηρήσεών μας στο σχέδιο νόμου.

 

Β. Ειδικές παρατηρήσεις στο σχέδιο νόμου

 

  1. Στο άρθρο 3 παρ.1 η διατύπωση «διενέργεια ταξιδιών με σκοπό την τέλεση συνουσίας ή άλλων ασελγών πράξεων σε βάρος ανηλίκου», η οποία αναφέρεται προφανώς στο «σεξουαλικό τουρισμό», επιδέχεται βελτίωσης, καθώς η έμφαση που αποδίδεται στο σκοπό του ταξιδιού παραπέμπει σε ποινικοποίηση της απλής πρόθεσης, ανεξάρτητα από την τέλεση της αξιόποινης πράξης.

 

  1. Στο άρθρο 4 παρ.1 προτείνεται η οριστική απαγόρευση της άσκησης επαγγελματικής δραστηριότητας ως παρεπόμενης ποινής σε περίπτωση καταδίκης για τις αξιόποινες πράξεις που προβλέπει το άρθρο ή, σε κάθε περίπτωση, η εξέταση της δυνατότητας επανόδου του καταδικασμένου από την αρμόδια αρχή στην επαγγελματική δραστηριότητά του μετά το πέρας της απαγόρευσης, ώστε να διακριβώνεται κατά πόσο έχει όντως εκλείψει η συγκεκριμένη παραβατική του συμπεριφορά. Σε κάθε περίπτωση, επισημαίνεται ότι αναγκαίο προσόν για την άσκηση της εν λόγω επαγγελματικής δραστηριότητας είναι η μη διαφθορά του παιδιού.

 

  1. Στο άρθρο 8 παρ.1 προσδιορίζεται ότι «υλικό παιδικής πορνογραφίας (...) συνιστά η αναπαράσταση ή η πραγματική ή εικονική αποτύπωση, σε ηλεκτρονικό ή άλλο φορέα, των γεννητικών οργάνων ή του σώματος εν γένει του ανηλίκου, κατά τρόπο που προδήλως προκαλεί γενετήσια διέγερση, καθώς και της πραγματικής ή εικονικής ασελγούς πράξης που διενεργείται από ή με ανήλικο». Η συγκεκριμένη διατύπωση εγείρει εύλογες ανησυχίες λόγω της δυνατότητας συμπερίληψης στον ορισμό του υλικού της παιδικής πορνογραφίας «αναπαραστάσεων» ή «πραγματικών» και «εικονικών» αποτυπώσεων των γεννητικών οργάνων ή του σώματος εν γένει του ανήλικου, οι οποίες εμπίπτουν σε έργα τέχνης ή λόγου. Συνεπώς, η διασταλτική αυτή διατύπωση ενέχει τον κίνδυνο της λογοκρισίας και της καταχρηστικής ερμηνείας προς ικανοποίηση σκοπών που δεν εγγράφονται στο πλαίσιο του παρόντος σχεδίου νόμου. Στο ίδιο πνεύμα, αδόκιμη κρίνεται και η αναφορά στο κριτήριο της σεξουαλικής διέγερσης για να τεκμηριωθεί ο πορνογραφικός χαρακτήρας του επίμαχου υλικού. Σκόπιμη θα ήταν η προσφυγή του νομοθέτη σε μια ακριβέστερη διατύπωση, κατά το πνεύμα της μεταφερόμενης οδηγίας, η οποία συσχετίζει την απεικόνιση/αναπαράσταση με την εκπλήρωση «σεξουαλικών σκοπών» (άρθρο 2 παρ. γ΄).

 

  1. Στο άρθρο 16 παρ.2 προβλέπεται ο επαναπατρισμός των θυμάτων-αλλοδαπών που βρίσκονται παράνομα στη χώρα, ενήλικων ή ανήλικων, με την επιφύλαξη του σεβασμού της αξιοπρέπειάς τους και της προστασίας της ζωής, της σωματικής ακεραιότητας και της προσωπικής και γενετήσιας ελευθερίας τους, αν υφίσταται σοβαρός κίνδυνος για τα αγαθά αυτά. Η συγκεκριμένη διάταξη υποκρύπτει μια περαιτέρω «θυματοποίηση» των ίδιων των θυμάτων, μέσω της διαδικασίας επαναπατρισμού τους, αντί ο νομοθέτης να δείχνει την πρέπουσα φροντίδα για την ηθική και κοινωνική αποκατάστασή τους. Στην προκειμένη περίπτωση, υπάρχει κενό στην οδηγία, το οποίο χρήζει συμπλήρωσης με τον πιο συμφέροντα για το παιδί τρόπο.

 

  1. Στο άρθρο 16 παρ.3 προβλέπεται η προστασία και η αρωγή στο ανήλικο θύμα, σύμφωνα με το άρθρο 12 του ν.3064/2002, καθώς και κατά τα οριζόμενα στο παρόν σχέδιο νόμου. Πέραν, ωστόσο, του ότι ο ν.3064/2002 δεν αναφέρεται ρητά σε συγκεκριμένες και, κυρίως, υπαρκτές δομές υποστήριξης των θυμάτων, με αποτέλεσμα να πάσχει σε σημαντικό βαθμό από αοριστία, πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι στο παρόν νομοσχέδιο απουσιάζει πλήρως η οποιαδήποτε πρόνοια για την παροχή ψυχικής συνδρομής στο θύτη. Το σχέδιο νόμου περιορίζεται στην απλή ποινικοποίηση της αξιόποινης συμπεριφοράς, δίχως να επεκτείνεται σε μεθόδους «παιδαγωγικής» αρωγής και συμμόρφωσης του καταδικασμένου. Συνεπώς, σκόπιμη κρίνεται η υποβοήθηση και παρακολούθηση του δράστη με επιστημονικά ορθά και συγχρόνως αυστηρά κριτήρια.

 

  1. Στο ίδιο πνεύμα με την ως άνω παρατήρηση, στο άρθρο 17, η πρόβλεψη της σύστασης αρχής με την ονομασία «Ελληνική Αρχή Αποζημίωσης», παρότι εγγυάται την εύλογη και προσήκουσα αποζημίωση των θυμάτων, θα πρέπει να συμπληρωθεί με την πρόβλεψη συγκεκριμένων δομών ψυχοσωματικής και κοινωνικής υποστήριξής τους και προπαντός με την εκμάθηση και την είσοδό τους σε κάποια επαγγελματική δραστηριότητα.

 

 

Τέλος, το ΙΜΔΑ επισημαίνει ότι με αφορμή το συγκεκριμένο σχέδιο νόμου σκόπιμο θα ήταν να ληφθούν υπόψη οι Καταληκτικές Παρατηρήσεις της Επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού, ως προς τη συμμόρφωση της χώρας μας με τις επιταγές της Διεθνούς Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Παιδιού και, ειδικότερα, με το Προαιρετικό Πρωτόκολλο της Σύμβασης σχετικά με την εμπορία παιδιών, την παιδική πορνεία και την παιδική πορνογραφία[2]. Σύμφωνα με την Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Παιδιού, έμφαση πρέπει να δοθεί όχι μόνο στην καταστολή, αλλά και στην πρόληψη των σχετικών αδικημάτων και τη δημιουργία μόνιμων μηχανισμών συντονισμού των αρμόδιων φορέων για την αντιμετώπιση του προβλήματος, καθώς και στη θέσπιση των κατάλληλων δομών έγκαιρης και ουσιαστικής υποστήριξης των ανήλικων θυμάτων.

 

                                                                                    Αθήνα, 28 Απριλίου 2014

 

[1] Τα οποία έχουν αναδειχθεί σε ειδικό τόμο του ΙΜΔΑ: βλ. Δημήτριος Κιούπης – Αιμιλία Ιωαννίδου (επιμ.), Η παιδική πορνογραφία στο διαδίκτυο, ΙΜΔΑ, Νομική Βιβλιοθήκη, 2007, 183 σελ.

[2] Bλ. αναλυτικά τις Καταληκτικές Παρατηρήσεις της Επιτροπής για τα Δικαιώματα του Παιδιού (CRC/C/GRC/CO/2-3, 2012) επί της 2ης και 3ης περιοδικής Έκθεσης της Ελλάδας, στην ιστοσελίδα http://tbinternet.ohchr.org/_layouts/treatybodyexternal/Download.aspx?symbolno=CRC/C/GRC/CO/2-3&Lang=En

Εκδήλωση ΙΜΔΑ: «Το βαριά επιζήμιο για την κοινωνία φαινόμενο της ενδοσχολικής βίας κάθε μορφής.

Η αναχαίτιση και κυρίως η πρόληψή του»

 

            Το Ίδρυμα Μαραγκοπούλου για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΙΜΔΑ), με αφορμή την Πανελλήνια Ημέρα κατά της Βίας στο Σχολείο, διοργάνωσε στα γραφεία του, στις 6 Μαρτίου 2014, εκδήλωση με θέμα «Το βαριά επιζήμιο για την κοινωνία φαινόμενο της ενδοσχολικής βίας κάθε μορφής. Η αναχαίτιση και κυρίως η πρόληψή του».

Μήνυμα για την Πανελλήνια Ημέρα κατά της Βίας στο Σχολείο απέστειλε ο Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη για τα Δικαιώματα του Παιδιού και Πρόεδρος της Συντονιστικής Επιτροπής του Δικτύου κατά της Βίας στο Σχολείο (ΔΚΒΣχ) κ. Μόσχος, ενώ χαιρετισμό απηύθυνε ο εκπρόσωπος της Διδασκαλικής Ομοσπονδίας Ελλάδος (ΔΟΕ) κ. Ανδρουλάκης. Οι εισηγητές – καθηγητές, εκπαιδευτικοί και ειδικοί επιστήμονες – και το κοινό – εκπαιδευτικοί, ειδικοί, σπουδαστές κ.ά. – αντάλλαξαν απόψεις και προτάσεις στο πλαίσιο ενός ουσιαστικού και γόνιμου διαλόγου.

 

Παράλληλα, το ΔΚΒΣχ σε συνεργασία με την Παιδαγωγική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, την Περιφερειακή Διεύθυνση Εκπαίδευσης Κεντρικής Μακεδονίας και την Παιδοψυχιατρική Εταιρεία Ελλάδος - Ένωση Ψυχιάτρων Παιδιών και Εφήβων, διοργάνωσε εκδήλωση στη Θεσσαλονίκη με θέμα «Η πρόληψη του εκφοβισμού και της βίας, για ένα σύγχρονο, ανθρώπινο και δημοκρατικό σχολείο».

Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε με επιτυχία και συγκέντρωσε το ενδιαφέρον τόσο των εκπαιδευτικών και ειδικών επιστημόνων, όσο και του μαθητικού και ευρύτερου κοινού. Μάλιστα, διεξήχθη ανοικτή συζήτηση με εφήβους μαθητές από δέκα σχολεία της Θεσσαλονίκης, ενώ εκπαιδευτικοί, άλλοι επαγγελματίες και σπουδαστές συμμετείχαν σε στρογγυλό τραπέζι και δέκα εργαστήρια.

            Ο κ. Μόσχος επεσήμανε την ανάγκη για ένα συμμετοχικό και βιωματικό σχολείο που θα περιλαμβάνει στα προγράμματά του περισσότερες δραστηριότητες, όπως καλλιέργεια και ανάπτυξη δεξιοτήτων στις καλές τέχνες, παιχνίδια, αγωγή υγείας.

            Το ΙΜΔΑ εκπροσωπήθηκε από την επιστημονική συνεργάτιδά του, κ. Διονυσία Βαρθάλη, η οποία παρουσίασε τον συλλογικό τόμο Ομαδική Βία και Επιθετικότητα στα Σχολεία (διεύθυνση έκδοσης: Α. Γιωτοπούλου-Μαραγκοπούλου, Εκδόσεις Νομική Βιβλιοθήκη, Αθήνα, 2010, 367 σελ.), που έχει εκδοθεί από την Εθνική Επιτροπή Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και το ΙΜΔΑ. Ο τόμος αυτός αποτελεί ένα απαραίτητο εργαλείο για την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών και των ειδικών επιστημόνων σε θέματα της ομαδικής ενδοσχολικής βίας.

Η κ. Βαρθάλη ανέπτυξε την πάγια θέση του ΙΜΔΑ στο ζήτημα, σύμφωνα με την οποία η πρόληψη περιστατικών ενδοσχολικής βίας προϋποθέτει την καλλιέργεια και ανάπτυξη φιλοκοινωνικής στάσης ζωής στο παιδί. Πιο συγκεκριμένα, θα πρέπει από την πιο τρυφερή ηλικία το παιδί να μάθει να μπαίνει στη θέση του Άλλου και να μην κάνει σε άλλα παιδιά αυτό που δεν θα ήθελε να κάνουν τα άλλα παιδιά σε αυτό.

Η συνδρομή όλων μας για την επίτευξη αυτών των σκοπών είναι το κλειδί για την πρόληψη και την αντιμετώπιση του προβλήματος της ενδοσχολικής βίας.

Το Δελτίο Τύπου της εκδήλωσης είναι διαθέσιμο στην ιστοσελίδα του ΔΚΒΣχ:

http://antibullyingnetwork.gr/news_inside.aspx?news_id=2&up_menu=309&parent_id=307&file_id=29&news_menu=312

Οι ομιλίες και ο διάλογος με τους μαθητές είναι, επίσης, διαθέσιμα στον ακόλουθο σύνδεσμο: http://www.auth.gr/video/16815

 

 

Αθήνα, 17 Μαρτίου 2014