Σχόλιο ΙΜΔΑ σχετικά με την εξαφάνιση 10.000 αλλοδαπών ασυνόδευτων ανηλίκων στην Ευρώπη

Μια από τις τραγικότερες πτυχές της προσφυγικής κρίσης και των αμέτρητων «ροών» ανθρώπινων ψυχών, που είτε μάχονται με τα κύματα και τα παγωμένα νερά είτε πνίγονται σαν αφηρημένες φιγούρες στον καμβά μιας Μεσογειακής Γκερνίκα, συνδέεται με την εξαφάνιση 10.000 ασυνόδευτων ανηλίκων προσφυγόπουλων κατά τη διάρκεια του 2015 στη Γηραιά Ήπειρο. Στην παραπάνω αποκάλυψη προέβη, στις 30 Ιανουαρίου 2016, ο αρχηγός επιτελείου της Europol, Brian Donald, ο οποίος προειδοποίησε ότι «οργανωμένες συμμορίες» και «συνδικάτα του εγκλήματος» έχουν θέσει στο στόχαστρο τους πρόσφυγες και εμπορεύονται τους ανήλικους για σεξουαλική ή άλλη καταναγκαστική εργασία[1]. Ρητά μάλιστα αναφέρθηκε σε μια καλά οργανωμένη «εγκληματική υποδομή που έχει αναπτυχθεί τους τελευταίους 18 μήνες και εκμεταλλεύεται την κρίση»[2].

Το Ίδρυμα Μαραγκοπούλου για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΙΜΔΑ) εκφράζει την ικανοποίησή του για την καθοριστική αυτή παρέμβαση της Europol. Ταυτόχρονα, αισθάνεται την ανάγκη να απευθύνει ορισμένα κρίσιμα ερωτήματα σχετικά με τη διαχείριση της προσφυγικής κρίσης τόσο από μέρους των εθνικών αρχών, όσο και των ευρωπαϊκών και διεθνών αρμόδιων οργάνων. Ας μη λησμονούμε πως η προστασία των ανήλικων προσφύγων – οι οποίοι ως παιδιά και ως κατατρεγμένοι βιώνουν τον εξευτελισμό και την εκμετάλλευση περισσότερο από κάθε άλλο και καλούνται να πληρώσουν το βαρύτερο τίμημα – αποτελεί ένα κρίσιμο κοινωνικό πρόβλημα που και πρέπει και μπορεί να επιλυθεί.

Στην Ελλάδα, όπου η Frontex απολαμβάνει αρμοδιοτήτων τα οποία ως τώρα ασκούσαν μόνο τα ελληνικά σώματα ασφαλείας, το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας αναμορφώνει εγκαταλελειμμένα στρατόπεδα τα οποία θα μετατραπούν σε κέντρα μετεγκατάστασης προσφύγων και μεταναστών, ενώ οι φράχτες στις γειτονικές ΠΓΔΜ και Βουλγαρία – υπό κατασκευή ο δεύτερος – προσιδιάζουν σε, κατακριτέες μέχρι πρότινος, πρακτικές της Αυστρίας, της Ουγγαρίας, της Κροατίας, της Σλοβενίας κ.α. Πρακτικές, όμως, που δυσχεραίνουν τη θέση των παιδιών τα οποία διακινούνται από κυκλώματα εμπορίας ανθρώπων που τα στοιβάζουν σε βάρκες «μιας χρήσεως» και γίνονται εμπορεύματα, εκπορνεύονται, ζητιανεύουν και μετέπειτα πεθαίνουν στριμωγμένα σε καταπακτές κοντέινερ και κρύπτες φορτηγών. Τα παιδιά ενός κατώτερου θεού περιμένουν πολλά περισσότερα από εμάς για να τους αποδοθεί – έστω και αργά – η χαμένη παιδικότητα που ο πόλεμος, η φτώχεια και ο ξεριζωμός τους στέρησε τόσο βίαια.

Τίθεται, λοιπόν, το ερώτημα αν η Europol έχει προβεί σε συγκεκριμένες ενέργειες για τον εντοπισμό και την αποτελεσματική προστασία των εξαφανισμένων ανηλίκων προσφύγων στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων της. Δεν είναι βεβαίως σε καμία περίπτωση λογικό αυτά τα παιδιά να «χάθηκαν» έτσι ξαφνικά στην ανεπτυγμένη Ευρώπη των μαζικών παρακολουθήσεων υπό το φόβο της τρομοκρατίας. Σε αυτήν Πρέπει να ενταθεί η προσπάθεια σύλληψης των μελών ομάδων οργανωμένου εγκλήματος, οι οποίες είναι καταχωρημένες στη βάση δεδομένων Phoenixτης Europol και δραστηριοποιούνται στο εμπόριο ανθρώπων, σωματεμπορίας και – πρόσφατα – στην παράνομη διακίνηση προσφύγων[3].

Μια Ευρωπαϊκή Ένωση που ανέχεται απαράδεκτες πολιτικές από τα κράτη μέλη της – όπως ο πρόσφατος Δανέζικος νόμος για κατάσχεση κάθε περιουσιακού στοιχείου με αξία άνω των 10.000 κορωνών που αναλογούν σε 1.340 ευρώ από αιτούντες άσυλο[4] – και που ανέχεται τον «ανταγωνισμό» μεταξύ των κυβερνήσεων για εφαρμογή κάθε μέσου για να αποτραπεί η εισροή προσφύγων, με ποιο τρόπο σκοπεύει αλήθεια να εντοπίσει και να προστατεύσει αποτελεσματικά τους εξαφανισμένους ανήλικους πρόσφυγες; Και όλα αυτά την ώρα που ανθρωπιστικές οργανώσεις υπολογίζουν ότι 26.000 ασυνόδευτοι ανήλικοι διήλθαν των Ευρωπαϊκών συνόρων το 2015[5].

Η εξαφάνιση ανήλικων προσφύγων πρέπει να μας ανησυχήσει και να προκαλέσει δράσεις σε κοινωνικό και θεσμικό επίπεδο για την υπεράσπιση των πιο αδύναμων μελών της κοινωνίας. Η εως σήμερα ελλιπής πληροφόρηση σχετικά με την εξαφάνιση ενισχύει φόβους περί θυματοποίησης από εγκληματικές οργανώσεις και – κυριότερα – σεξουαλικής εκμετάλλευσης. Όπως πριν μερικούς μήνες τεράστιες ήταν οι αντιδράσεις αλληλεγγύης που προκλήθηκαν από τη δημοσίευση των φωτογραφιών των νεκρών που ξέβραζε το κύμα στο Αιγαίο, έτσι και τώρα οφείλουμε ως κοινωνία των πολιτών να απαιτήσουμε τον εντοπισμό και την προστασία των χιλιάδων αυτών εξαφανισμένων παιδιών.

Τα παιδιά δεν παύουν ποτέ να είναι παιδιά και ως τέτοια δικαιούνται πλήρη και αποτελεσματική προστασία, όπως άλλωστε επιβάλλουν, μεταξύ άλλων, η Σύμβαση του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα του Παιδιού και ο Χάρτης Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σήμερα είναι τα παιδιά των «άλλων», αύριο μπορεί να είναι τα δικά μας παιδιά.

Αθήνα, 8 Φεβρουαρίου 2016


[1] Βλ. τα αποσπάσματα από τις αναφορές του ανώτατου αξιωματούχου της Europol, BrianDonaldhttp://www.kathimerini.gr/847811/article/epikairothta/kosmos/europol-panw-apo-10000-asynodeyta-paidia-agnooyntai, 31.01.2016.

[2] Βλ. σχετικά http://www.theguardian.com/world/2016/jan/30/fears-for-missing-child-refugees, 30.01.2016, όπου οι αναφορές του αρχηγού επιτελείου της Europol επικεντρώνονται στις εγκληματικές δράσεις ατόμων που στοχοποιούν ανήλικους πρόσφυγες.

[3] Η εν λόγω βάση δεδομένων υποστηρίζει τη δράση των αρμόδιων οργάνων στην αντιμετώπιση όλων των μορφών εγκληματικότητας που σχετίζονται με την εμπορία ανθρώπων και χρησιμοποιείται από τα κράτη μέλη για ειδικευμένες επιχειρήσεις και προγράμματα. Για περισσότερα βλ. http://www.europarl.europa.eu/document/activities/cont/201207/20120717ATT49036/20120717ATT49036EN.pdf

[4] Βλ. τις πρόσφατες γενικές παρατηρήσεις της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες σχετικά με την τροποποίηση της νομοθεσίας της Δανίας διαθέσιμες στο http://www.refworld.org/topic,50ffbce5220,50ffbce5247,5694ecf64,0.html, Ιανουάριος 2016.

[5] Βλ. συνέντευξη υπευθύνου της οργάνωσης SavetheChildrenστο BBCRadio 4 διαθέσιμη στο http://www.theguardian.com/world/2016/jan/28/ministers-urged-to-spell-out-details-of-plan-for-uk-to-take-in-syrian-children, 28.01.2016.

ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ



ΨΗΦΙΣΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΠΑΙΔΙΚΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (12 ΙΟΥΝΙΟΥ)

Με πρωτοβουλία του Διεθνούς Οργανισμού Εργασίας (ΔΟΕ), η 12η Ιουνίου έχει ανακηρυχθεί ως Παγκόσμια Ημέρα κατά της Παιδικής Εργασίας. Η παιδική εργασία αποτελεί ένα μείζον θέμα τόσο για τις αναπτυσσόμενες όσο και για τις αναπτυγμένες χώρες που συνήθως αντιμετωπίζεται με σιγή, αδιαφορία και απάθεια. Εφέτος, η Παγκόσμια Ημέρα έχει κεντρικό θέμα την απασχόληση του παιδιού ως υπηρετικού προσωπικού.

Οι αριθμοί μιλούν από μόνοι τους. Σήμερα στον κόσμο 246 εκατομμύρια παιδιά (δηλαδή, ένα στα έξι παγκοσμίως) εργάζονται σε ασχολίες που καταστρέφουν τη ψυχική, τη σωματική και τη συναισθηματική τους ανάπτυξη. Από αυτά 2,5 εκατομμύρια ζουν στις ανεπτυγμένες οικονομίες. Περισσότερα από 73 εκατομμύρια εργαζόμενα παιδιά έχουν ηλικία κάτω από δέκα ετών. Κάθε χρόνο, 22 χιλιάδες παιδιά πεθαίνουν σε εργατικά ατυχήματα.

Τα περισσότερα από αυτά τα παιδιά εργάζονται χωρίς τη θέλησή τους. Είναι θύματα οικονομικής και συχνά σεξουαλικής εκμετάλλευσης τόσο των προαγωγών και των σύγχρονων δουλεμπόρων όσο και των ίδιων των οικογενειών τους που συχνά τα υποχρεώνουν να εργάζονται κάτω από απάνθρωπες και εξευτελιστικές συνθήκες για να προσπορίσουν οικονομικά οφέλη, κάποτε όμως από αδήριτες ανάγκες για επιβίωση. Τα παιδιά αυτά στερούνται βασικών δικαιωμάτων τους, όπως το δικαίωμα στην εκπαίδευση και στην ανάπτυξη της προσωπικότητάς τους, το δικαίωμα στη παροχή στέγης και περίθαλψης, το δικαίωμά τους να εργάζονται μόνο τόσες ώρες όσες επιτρέπει η ηλικία τους, το δικαίωμα στο παιχνίδι και τη συναναστροφή με την οικογένεια και τα άλλα παιδιά, κλπ.

Η διεθνής κοινότητα έχει δημιουργήσει ένα πλέγμα δεσμευτικών κανόνων για την προστασία του παιδιού γενικότερα και την απαγόρευση της παιδικής εργασίας ειδικότερα, όπως η Σύμβαση του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα του Παιδιού (1990), που έχει κυρωθεί από όλα τα κράτη πλην των ΗΠΑ, και η Σύμβαση (Νο. 182) του ΔΟΕ για την Απαγόρευση των Χειρότερων Μορφών Παιδικής Εργασίας (1999) που ήδη κύρωσαν 150 κράτη. Η χώρα μας κύρωσε την Σύμβαση του ΔΟΕ τον Νοέμβριο 2 και έχει ήδη προβεί στην κατάρτιση του καταλόγου με τις εργασίες εκείνες που βλάπτουν την υγεία, την ασφάλεια ή την ηθική των παιδιών.

Το ΙΜΔΑ και υπό την ιδιότητά του ως εθνικού συντονιστή της Παγκόσμιας Πορείας κατά της Παιδικής Εργασίας, που αγωνίστηκε και συμμετέσχε στη συνεδρίαση του ΔΟΕ που ψήφισε τη Σύμβαση 182, καλεί όλα τις κυβερνήσεις να λάβουν άμεσα και αποτελεσματικά μέτρα ουσιαστικής εφαρμογής της για να εξαλειφθεί το απαράδεκτο φαινόμενο της βαριάς παιδικής εργασίας που ντροπιάζει όλη την ανθρωπότητα.

ΤΟ Δ.Σ. του ΙΜΔΑ
Αθήνα, 11 Ιουνίου 2004

Συνέντευξη Τύπου ΓΣΕΕ - ΙΜΔΑ με αφορμή την επέτειο της Παγκόσμιας Ημέρας κατά των Βαρειών Μορφών Παιδικής Εργασίας, 12.6.2003 - Ομιλία Γενικού Γραμματέα Νέας Γενιάς κ. Γιώργου Σακελλίωνα

Ψήφισμα σχετικά με τις Συμφωνίες Ε.Ε.- Η.Π.Α. για την έκδοση πολιτών και την αμοιβαία νομική συνεργασία - 12.6.2003



ΨΗΦΙΣΜΑ

Το Ίδρυμα Μαραγκοπούλου για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου θεωρεί καθήκον του να επισημάνει τα παρακάτω σχετικά με τις Συμφωνίες ΕΕ – ΗΠΑ για την έκδοση πολιτών στις ΗΠΑ και για την αμοιβαία νομική συνεργασία μεταξύ τους.

1. Πρώτ’ απ’ όλα σημειώνουμε ότι οι Συμφωνίες αυτές βάλλουν κραυγαλέα κατά της κυριαρχίας και αυτοτέλειας της Ευρ. Ένωσης αφού ουσιαστικά πρόκειται για την έκδοση πολιτών της για να δικαστούν στις ΗΠΑ.

2. Οι διατάξεις ιδίως της Συμφωνίας για την Έκδοση προσβάλλουν ευθέως και αναμφισβήτητα βασικές ευρωπαϊκές αρχές αλλά και διεθνώς αναγνωρισμένα Δικαιώματα του Ανθρώπου. Ανάμεσα σ’ αυτά αναφέρουμε:
α) Την απόλυτη απαγόρευση της θανατικής ποινής από ευρωπαϊκές και διεθνείς διατάξεις αλλά και της έκδοσης καταζητούμενου προσώπου σε χώρα που η νομοθεσία της προβλέπει και η πολιτεία εκτελεί θανατικές καταδίκες (ά. 19 παραγ. 2 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ε.Ε. και Κατευθυντήριες Γραμμές του Συμβουλίου της Ευρώπης για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα και την καταπολέμηση της τρομοκρατίας, 15.7.2002, μέρος ΧΙΙΙ).
β) Από την Προεδρική Διαταγή της 14ης Νοεμβρίου 2 που εγκρίθηκε από το Κογκρέσο προβλέπεται η σύλληψη των υπόπτων για τρομοκρατία χωρίς δικαστικό ένταλμα, χωρίς ανακοίνωση σ’ αυτόν της κατηγορίας και χωρίς προθεσμία λήξης της προφυλάκισης. Δηλαδή καταργήθηκε το Habeas corpus, το θεμελιώδες δικαίωμα της μη σύλληψης παρά μόνο υπό τους όρους που οι διεθνείς κανόνες και το Σύνταγμα κάθε χώρας προβλέπουν ( βλ. ά. 5 ΕΣΔΑ και ά. 9 ΔΣΑΠΔ και άλλες διατάξεις).
γ) Είναι γνωστό ότι στις ΗΠΑ η αρμοδιότητα για το χειρισμό και την εκδίκαση υποθέσεων προσώπων υπόπτων για τρομοκρατία έχει ανατεθεί από την ίδια Προεδρική διαταγή σε στρατιωτικές επιτροπές (ούτε καν κανονικά στρατοδικεία). Αυτά εκδίδουν αποφάσεις κατά των οποίων δεν χωρεί έφεση σε δικαστήριο και όταν ακόμα επιβάλλουν θανατική ποινή. Οι ισχυρισμοί ότι οι εκδιδόμενοι θα παραπέμπονται στα τακτικά αμερικανικά δικαστήρια είναι απατηλοί. Υπάρχει προηγούμενο αλλοδαπού υπόπτου για τρομοκρατικές ενέργειες που είχε, μετά συμφωνία με ΗΠΑ, παραπεμφθεί σε τακτικό αμερικανικό δικαστήριο και αυτό παρέπεμψε την υπόθεση σε στρατιωτική επιτροπή, ως μόνη αρμόδια από τον Δεκέμβρη 2. Με άλλα λόγια, έχει καταργηθεί και το θεμελιώδες δικαίωμα σε δίκαιη δίκη (ά. 6 ΕΣΔΑ και ά. 47 Χάρτη ΔΑ Ε.Ε.).
δ) Η μεταχείριση των κρατουμένων οιασδήποτε φύσης είναι γνωστό ότι δεν επιτρέπεται να προσβάλλει το θεμελιώδες δικαίωμα της μη υποβολής κανενός ανθρώπου και για οποιοδήποτε λόγο και χωρίς καμία εξαίρεση σε βασανιστήρια ή σκληρή, απάνθρωπη και εξευτελιστική μεταχείριση (ά. 3 Ευρ. ΣΔΑ, ά. 7 ΔΣΑΠΔ, ά. 3 ΔΣ Βασανιστηρίων). Κι’ αυτό το δικαίωμα προσβάλλεται βαριά από τις ΗΠΑ. Το τι
γίνεται σε βάρος των κρατουμένων που κατά οποιονδήποτε τρόπο υποτίθεται ότι συνδέονται με την τρομοκρατία, είναι πασίγνωστο. Θα αρκούσε μόνο η λέξη «Guantanamo».

3. Σημειωτέον ότι η έκδοση προσώπου εθνικότητας μιας ευρωπαϊκής χώρας μπορεί να ζητηθεί ακόμα και για πράξεις που επισύρουν ποινή 1 έτους φυλάκισης και λιγότερο, εφόσον συντρέχει έστω και μία βαρύτερη πράξη που κι αυτή μπορεί να επισύρει έστω και μόνο 1½ χρόνο φυλάκιση (άρθρο 4 παρ. 2 του Σχεδίου Συμφωνίας Έκδοσης).

Και ερωτάται: πώς τολμούν οι Κυβερνήτες της Ευρώπης να εκθέσουν τους πολίτες τους σε τέτοιους τρομερούς κινδύνους; Και να μειώνουν την κυριαρχία και ανεξαρτησία των χωρών τους σε τέτοιο βαθμό; Πρέπει να τονισθεί ότι δεν θα είχε καμία ουσιαστική σημασία μια διάταξη ότι η ευρωπαϊκή χώρα από την οποία θα εζητείτο η έκδοση υπηκόου της θα μπορούσε να αρνηθεί την έκδοσή του. Αφού και οι 15 χώρες μαζί δεν τόλμησαν να λάβουν σαφώς και ρητά αρνητική θέση, θα τολμήσει η κάθε χώρα – ιδίως μικρή – μόνη της να αρνηθεί την συγκεκριμένη έκδοση στους ισχυρούς της Γης;

Συμπερασματικά: τα εν λόγω Σχέδια Συμφωνιών, ιδίως αυτό της Έκδοσης, δεν πρέπει να υπογραφούν από την ΕΕ. Σημειωτέον ότι οι Εθνικές Βουλές κρατήθηκαν μακριά από την προπαρασκευή τους. Και δεν θα επακολουθήσει, ως φαίνεται, κύρωσή τους από αυτές, κατά παράβαση των άρθρων 24 και 34, παρ. 2δ, της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Υπενθυμίζουμε ότι η Ένωση δεν έχει νομική προσωπικότητα.

Πού πάει η Ευρώπη; Στην αυτοκατάργηση της ίδιας και του πολιτισμού της;


Αθήνα 12 Ιουνίου 2003