Επί του Νομοσχεδίου του κ. Υπουργού Δικαιοσύνης "Μεταρρυθμίσεις για την Οικογένεια, το Παιδί και την Κοινωνία"

Επί του Νομοσχεδίου του Υπουργού Δικαιοσύνης «Για την Οικογένεια, το παιδί και την κοινωνία», παραθέτουμε τα 2 κείμενα που αφορούν το επώνυμο της γυναίκας και το σύμφωνο ελεύθερης συμβίωσης για ομόφυλους και ετερόφυλους, τα οποία υπέγραψαν όλες οι γυναικείες οργανώσεις.

ΤΟ ΕΠΩΝΥΜΟ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ

Α΄. Η νομική άποψη

Η προτεινόμενη τροποποίηση του άρθρου 1388 Α του ΑΚ είναι αντίθετη με τη σήμερα ισχύουσα στη χώρα μας συνταγματική αναγνώριση της πλήρους και ουσιαστικής ισότητας των φύλων (ά. 116) χωρίς διακρίσεις και εξαιρέσεις και χωρίς μέτρα που να αποτελούν οπισθοδρόμηση από ήδη κεκτημένα δικαιώματα που οδηγούν στην ουσιαστική ισότητα.

Με άλλα λόγια, το Σύνταγμά μας επιβάλλει μέτρα προωθητικά προς την πλήρη και ουσιαστική ισότητα, απαγορεύει μέτρα αντίθετα με την ισότητα ή συρρικνωτικά της ισότητας. Και τέτοια είναι η προτεινόμενη διάταξη, διότι αντί της αυθύπαρκτης και αυτοτελούς εικόνας της προσωπικότητας της Ελληνίδας που καθιερώνει το άρθρο 1388 Α Α.Κ. όπως τροποποιήθηκε το 1983, μας οπισθοδρομεί στην παλιά παρακολουθηματική του άνδρα και χαμαιλεοντική – κατ’ αντανάκλαση με το γάμο, το διαζύγιο, το νέο γάμο κλ. – ονομασία που παρουσιάζει τη γυναίκα.

Την ίδια γραμμή ισότητας των φύλων σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής μάς επιβάλλει και η διεθνής νομοθεσία (Σύμβαση CEDAW, που κυρώθηκε από την Ελλάδα με τον Ν. 1342/1983 και η νομοθεσία της ΕΕ (ιδίως ά. 2 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Κοινότητα) που την ισότητα των φύλων κατατάσσει στις θεμελιώδεις αρχές, αξίες και αποστολές της ΕΕ. Συνεπώς η ισότητα πρέπει να διαπερνά όλες τις ειδικές ρυθμίσεις των σχέσεων των ανδρών και γυναικών.

Β’. Η πράξη

α) Η θέση της γυναίκας, ιδίως σε μερικές επαρχίες της χώρας μας, εξακολουθεί να είναι δύσκολη και συχνά η οικογένεια πασχίζει να την κρατήσει πιεστικά στο ρόλο του δεύτερου, υποτακτικού στον άνδρα, φύλου. Ένα μέσο είναι και το ανδρικό επώνυμο.

β) Είναι βέβαιο ότι η σταθερότητα του επώνυμου του άνδρα (την έχει χωρίς αμφισβητήσεις) και της γυναίκας (αυτή δεινοπαθεί) συμβάλλει στην ασφάλεια των συναλλαγών διότι είναι προϋπόθεση της ταύτισης των συναλλασσόμενων προσώπων. Εξ άλλου η σημαντικότατη αύξηση των συναλλακτικών σχέσεων της γυναίκας δημιουργεί αυξημένες ανάγκες σταθερότητας του επωνύμου της. Το ά. 1388 Α του ΑΚ από το 1983 εξυπηρέτησε και το α) και το β) παραπάνω σημείο. Σήμερα θα επιστρέψουμε προς αποσταθεροποίηση;

Η πρόσθετη ανάγκη να προκύπτει αν κάποιο πρόσωπο, αρσενικό ή θηλυκό, είναι έγγαμο και με ποιο πρόσωπο, ρυθμίζεται ευχερέστατα με την προσθήκη στην ταυτότητα, πέραν των ονομάτων πατρός και μητρός, και του ονόματος του ή της συζύγου.

Δυστυχώς οι νέες "ευρωπαϊκές" ταυτότητες κατήργησαν αυτή την αναγραφή, όπως διαπίστωσα από τη νέα δική μου.

Είναι φανερό ότι η διόρθωση πρέπει να έγκειται στην προσθήκη και του ονοματεπώνυμου του ή της συζύγου στην ταυτότητα (και το διαβατήριο) με ένα απλό μέτρο της πολιτείας[1], όχι με αντισυνταγματική και παράνομη ρύθμιση σε βάρος της ισότητας των γυναικών που με τόσους κόπους κατακτήθηκε βήμα προς βήμα και ακόμη, λόγω προκατάληψης, δεν έχει καν ολοκληρωθεί.

Συμπέρασμα

Η προτεινόμενη διάταξη για το επώνυμο του ζεύγους και συγκεκριμένα της γυναίκας πρέπει να αποσυρθεί.

Συγκρούεται με το Σύνταγμα και τη διεθνή και εθνική νομοθεσία για την ισότητα των φύλων.

Αυτό επιβάλλει και η κοινωνική πραγματικότητα που ιδίως σε ορισμένες περιοχές της χώρας μας συχνά μεταχειρίζεται τη γυναίκα ως ον υποτακτικό του άνδρα. Αυτό επιβάλλει και η ασφάλεια των συναλλαγών που προϋποθέτει σταθερή και αναλλοίωτη ταύτιση των συναλλασσόμενων.

23.6.2008

Α. Γιωτοπούλου-Μαραγκοπούλου

ΟΙ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ

ΙΔΡΥΜΑ ΜΑΡΑΓΚΟΠΟΥΛΟΥ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ «ΙΜΔΑ»

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ «ΣΔΓ»

ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΛΛΗΝΙΔΩΝ «ΕΣΕ»

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΧ. ΓΥΝΑΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΕΛΛΗΝΙΔΩΝ ΝΟΜΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΚΡΗΤΗΣ

ΕΝΩΣΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΟΥΧΩΝ ΕΛΛΗΝΙΔΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ «ΕΔΕΜ»

ΚΕΝΤΡΟ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΥΠΑΙΘΡΟΥ «ΚΕΓΥ»

ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΡΙΜΝΑΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΟΥ

ΚΙΝΗΣΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ «ΚΔΓ»

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΡΩΓΗ ΕΛΛΑΔΑΣ

ΛΥΚΕΙΟ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΔΩΝ

ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΕΛΛΑΔΑΣ «ΟΓΕ»

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΓΥΝΑΙΚΩΝ «ΠΑΝΑΘΗΝΑΪΚΗ»

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΝΟΙΚΟΚΥΡΑΣ

ΣΟΡΟΠΤΙΜΙΣΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΛΛΑΔΟΣ

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΕΛΛΗΝΙΔΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΩΝ

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΗΣ ΝΟΙΚΟΚΥΡΑΣ

ΤΟΜΕΑΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΠΑΣΟΚ

ΤΜΗΜΑ ΦΕΜΙΝΙΣΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ΤΟΥ ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟΥ

ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΓΣΕΕ

ΟΤΟΕ – ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΩΝ

 

ΤΟ ΣΥΜΦΩΝΟ ΕΛΕΥΘΕΡΗΣ ΣΥΜΒΙΩΣΗΣ

Το σύμφωνο ελεύθερης συμβίωσης έχει λόγο ύπαρξης κυρίως τη ρύθμιση της συμβίωσης ομοφύλων ζευγαριών· και έτσι έχει κατά κανόνα χρησιμοποιηθεί στις Ευρωπαϊκές χώρες. Πάντως, κατά τις έρευνές μας, σε καμία χώρα του κόσμου, όπου υφίσταται αυτός ο θεσμός, δεν παραλείπονται τα ομόφυλα ζευγάρια, ενώ σε πολλές παραλείπονται τα ετερόφυλα (βλ. συνημμένο ειδικό πίνακα). Αποτελεί μέτρο κάλυψης της κοινωνικής ανάγκης για τερματισμό της υποκρισίας και της μειωτικής για τους ομοφυλοφιλικούς δεσμούς στάσης και για νομοθετική ρύθμιση των μεταξύ τους και με το κράτος σχέσεών τους. Σημειωτέον ότιγι αυτούς δεν υπάρχει καμιά άλλη ρύθμιση, ενώ για τους ετερόφυλους υπάρχουν ήδη δύο ρυθμίσεις με γάμο και προστίθεται και τρίτη που δεν είναι γάμος.

Ο σεξουαλικός προσανατολισμός έχει πλέον διεθνώς ρητά περιληφθεί στις απαγορευμένες διακρίσεις από την ισότητα. Και η ελληνική νομοθεσία τον έχει περιλάβει σε διάφορα νομοθετήματα (π.χ. Ν. 1414/1984, εφαρμογή ισότητας στις εργασιακές σχέσεις, Ν. 2910/2001 άρθρο 39 παρ. 4, καθώς και Ν. 3304/2005, ο οποίος ενσωματώνει στο ελληνικό δίκαιο τις Οδηγίες 2000/78/ΕΚ και 2000/43/ΕΚ). Όχι όμως, ως τώρα, σχετικά με τη ρύθμιση των θεμάτων της συμβίωσης ομόφυλων ζευγαριών, παρ’ όλο ότι και γνωστό είναι το καθόλου σπάνιο κοινωνικό γεγονός και ανάγκη ρύθμισης έχουν τα σχετικά προβλήματα από την πολιτεία των σχέσεων μεταξύ των μελών του ζεύγους καθώς και του ζεύγους με την κοινωνία και τις κρατικές αρχές.

Ειδικά με τη συμβίωση αυτή και τη ρύθμισή της ασχολήθηκε η ΕΕΔΑ το 2004 και ομόφωνα γνωμάτευσε συνιστώντας τη ρύθμιση αυτού του υπαρκτού κοινωνικού προβλήματος (βλ. έκθεση πεπραγμένων ΕΕΔΑ 2004, σελ. 183-210). Συγκεκριμένα, ζήτησε να ρυθμιστούν οι συμβιωτικές καταστάσεις ομόφυλων και ως προς τις μεταξύ τους σχέσεις (διατροφή, κληρονομικά δικαιώματα κ.λπ.) και ως προς τις σχέσεις τους με την πολιτεία (φορολογικές υποχρεώσεις, επιδόματα εργασίας κ.α.).

Τέλος, να μην ξεχνάμε ότι το Δίκαιο ιδρύθηκε για να εξυπηρετεί τις υπαρκτές κοινωνικές ανάγκες ενώ οι κοινωνικές ανάγκες δεν δημιουργούνται για να εξυπηρετούν το Δίκαιο.

Αθήνα, 23 Ιουνίου 2008

ΟΙ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ

ΙΔΡΥΜΑ ΜΑΡΑΓΚΟΠΟΥΛΟΥ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ «ΙΜΔΑ»

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΗΣ ΓΥΝΑΙΚΑΣ «ΣΔΓ»

ΕΘΝΙΚΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΕΛΛΗΝΙΔΩΝ «ΕΣΕ»

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΕΛΛΗΝΙΔΩΝ ΝΟΜΙΚΩΝ

ΕΝΩΣΗ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΚΡΗΤΗΣ

ΚΕΝΤΡΟ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΥΠΑΙΘΡΟΥ «ΚΕΓΥ»

ΚΕΝΤΡΟ ΜΕΡΙΜΝΑΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΟΥ

ΚΙΝΗΣΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ «ΚΔΓ»

ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΡΩΓΗ ΕΛΛΑΔΑΣ

ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΓΥΝΑΙΚΩΝ «ΠΑΝΑΘΗΝΑΪΚΗ»

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΚΑΙ ΝΟΙΚΟΚΥΡΑΣ

ΣΟΡΟΠΤΙΜΙΣΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΕΛΛΑΔΟΣ

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΗΣ ΝΟΙΚΟΚΥΡΑΣ

ΤΟΜΕΑΣ ΙΣΟΤΗΤΑΣ ΠΑΣΟΚ

ΤΜΗΜΑ ΦΕΜΙΝΙΣΤΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ TOY ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟY

ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΓΣΕΕ

ΟΤΟΕ – ΤΜΗΜΑ ΓΥΝΑΙΚΩΝ



[1] Αν αυτή η αναγραφή παραλείπεται και στις ταυτότητες των λοιπών χωρών της ΕΕ, καλά θα πράξει η Ελλάδα να κάμει σχετική πρόταση στην ΕΕ για λήψη γενικότερου διορθωτικού μέτρου.