Μήνυμα για την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας - 8 Μαρτίου 2017

Με την ευκαιρία της επετείου της Παγκόσμιας Ημέρας της Γυναίκας (8 Μαρτίου 2017), το Ίδρυμα Μαραγκοπούλου για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΙΜΔΑ) και ο Σύνδεσμος για τα Δικαιώματα της Γυναίκας (ΣΔΓ) συνέταξαν το ακόλουθο Μήνυμα.

Η 8η Μαρτίου κάθε χρόνου τιμάται διεθνώς ως Ημέρα της Γυναίκας. Την Ημέρα αυτή ξεκίνησε ο αγώνας των γυναικών για άρση των διακρίσεων σε βάρος τους και για ίση μεταχείριση με τους άνδρες.


Αξίζει να φέρνουμε στη μνήμη μας κάθε χρόνο, και να τιμούμε την ηρωική εξέγερση, της 8ης Μαρτίου του 1857, των γυναικών που εργάζονταν στα εργοστάσια κλωστοϋφαντουργίας στη Νέα Υόρκη υπό απάνθρωπες συνθήκες, μέχρι του σημείου να είναι κρεμασμένες από τις μασχάλες και να εργάζονται συγχρόνως με τα πόδια και με τα χέρια επί 15 ώρες την ημέρα (ενώ οι άνδρες εργάζονταν δεκάωρο, με άλλες συνθήκες εργασίας και άλλη αμοιβή). Παράλληλα γεννούσαν και μεγάλωναν παιδιά, συχνότατα άρρωστες και φυματικές, και η ζωή τους κατά κανόνα δεν ξεπερνούσε την ηλικία των 40 ετών. Είναι άξιο μεγάλου θαυμασμού το ότι αυτές οι εξουθενωμένες γυναίκες βρήκαν τη δύναμη να οργανώσουν διαδήλωση διεκδικώντας το δίκιο τους. Δικαίως, σε ανάμνηση του ηρωισμού των εργατριών εκείνων, η 8η Μαρτίου τιμάται ως σύμβολο των αγώνων όλων των Γυναικών για πλήρη και ουσιαστική ισότητα.


Έκτοτε οι διεκδικήσεις και οι αγώνες των Γυναικών γενικεύτηκαν. Οι γυναίκες άρχισαν να συνειδητοποιούν τις αδικίες που από αιώνες υπήρχαν σε βάρος τους. Βγήκαν ακόμη και στους δρόμους, ζητώντας το δίκιο τους. Πολλά ανδρικά μετερίζια έπεσαν, και πολλά δίκαια αιτήματα βρήκαν δικαίωση.


Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι κατακτήσαμε την ποθούμενη ισότητα. Παρά την υιοθέτηση διεθνών συμβάσεων και τη συγκρότηση διεθνών οργάνων για την ισότητα των φύλων, σε πολλές χώρες οι γυναίκες δεν έχουν ίση μεταχείριση με τους άνδρες για ίσης αξία εργασία, εξακολουθούν να απασχολούνται σε υποδεέστερες εργασίες, και δεν έχουν πρόσβαση στις ανώτατες βαθμίδες της ιεραρχίας. Αλλού τα πράγματα είναι πολύ χειρότερα, όπως εκεί όπου οι γυναίκες είναι αναγκασμένες να κρύβονται πίσω από μια μπούργκα, όπου ισχύει το βάρβαρο έθιμο του ακρωτηριασμού γενετήσιων οργάνων των κοριτσιών, γάμοι ανηλίκων κοριτσιών, repudium, στέρηση κληρονομικού δικαιώματος, απαγόρευση άσκησης αμειβόμενου επαγγέλματος, και άλλα πολλά.


Στην περιοχή που ζούμε, πρέπει να παραδεχθούμε έχουν γίνει πολλές προσπάθειες και έχει επιτευχθεί κάποια πρόοδος, ιδιαίτερα σε τομείς όπως αυτός της ισότιμης εκπροσώπησης των δύο φύλων στα διάφορα αιρετά όργανα, εθνικά και ευρωπαϊκά, όπως ορίζει και το Ελληνικό Σύνταγμα που ρητώς αναφέρει στο άρθρο 116 παρ. 2 ότι «δεν αποτελεί διάκριση λόγω φύλου η λήψη θετικών μέτρων για την προώθηση της ισότητας μεταξύ ανδρών και γυναικών», και ότι «το κράτος μεριμνά για την άρση των ανισοτήτων που υφίστανται στην πράξη, ιδίως σε βάρος των γυναικών». Ακόμη κάποια πρόοδος έχει επιτευχθεί στον τομέα της πρόσβασης των γυναικών σε ανώτατα αξιώματα, της πρόσβασης σε όλα τα επαγγέλματα, της καταπολέμησης της βίας κατά των γυναικών, μετά και τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης για την πρόληψη και καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών και της ενδοοικογενειακής βίας, η κύρωση της οποίας πληροφορούμεθα ότι προωθείται και στη χώρα μας.


Τονίζουμε πάντως ότι θεωρούμε αποκλειστέα κάθε οπισθοχώρηση, που δυστυχώς έχει κάνει αναιδή διείσδυση στη σημερινή κοινωνία με διάφορες ύπουλες μεθόδους. Τέτοια μέθοδος είναι π.χ. η εισαγωγή σε μερικές χώρες της αρχής κάθε πρόταση ιδιαίτερης σοβαρότητας να ψηφίζεται παμψηφεί. Αυτό στην πράξη εφαρμόζεται με το χαρακτηρισμό μιας προτεινόμενης διάταξης για την ισότητα ως ιδιαίτερα σοβαρής, και την εν συνεχεία απόρριψή της από έστω και μία σκόπιμη αρνητική ψήφο. Έτσι όμως καταργείται η κρατούσα από αιώνες δημοκρατική αρχή να λαμβάνονται οι αποφάσεις στα συλλογικά όργανα με την πλειοψηφία των μελών τους.


Το Ίδρυμα Μαραγκοπούλου για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου και ο Σύνδεσμος για τα Δικαιώματα της Γυναίκας, θα τιμήσουν την επέτειο αυτή με ειδική εκδήλωση σε μεταγενέστερη ημερομηνία, λόγω των πολλών εκδηλώσεων που συμπίπτουν τις ημέρες αυτές και το κοινό δυσκολεύεται να τις παρακολουθήσει όλες. Η Ημερομηνία της εκδήλωσής μας θα κοινοποιηθεί εγκαίρως. Με αφορμή όμως αυτή την επέτειο, επισημαίνουν:


Γυναίκες γρηγορείτε. Η πλήρης και ουσιαστική ισότητα την οποία απαιτούμε δεν έχει ακόμη επιτευχθεί. Η προσπάθεια για να την αποκτήσουμε πρέπει να ενταθεί. Αποτρέψτε κάθε οπισθοδρόμηση στα δικαιώματά σας. Μην επαναπαύεσθε.


Άνδρες, όσοι πιστεύετε στη δημοκρατία, στo δίκαιο, στα ανθρώπινα δικαιώματα, υποστηρίξτε αυτά τα δίκαια αιτήματα για ένα δικαιότερο και καλύτερο κόσμο.

Αθήνα, 8 Μαρτίου 2017

Αλίκη Γιωτοπούλου-Μαραγκοπούλου
Ίδρυμα Μαρακοπούλου για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου

Ελλάς Ελένη Κουράκου
Σύνδεσμος για τα Δικαιώματα της Γυναίκας

Μήνυμα ΙΜΔΑ για την 25η Νοεμβρίου, Παγκόσμια Ημέρα για την Εξάλειψη της Βίας κατά των Γυναικών

Το Ίδρυμα Μαραγκοπούλου για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΙΜΔΑ) επιθυμεί να τονίσει ότι η 25η Νοεμβρίου, Παγκόσμια Ημέρα για την Εξάλειψη της Βίας κατά των Γυναικών[1], είναι ημέρα προβληματισμού και περίσκεψης, με στόχο την ανάδειξη του σοβαρού ζητήματος της βίας κατά των γυναικών - φαινόμενο με παγκόσμια εμβέλεια -, καθώς και την ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης.

Η άσκηση κάθε μορφής βίας κατά των γυναικών – σωματική, σεξουαλική, ψυχική, λεκτική αλλά και οικονομική – στο εργασιακό, οικογενειακό και κοινωνικό τους περιβάλλον αποτελεί κατάφωρη παραβίαση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, ενώ ταυτόχρονα είναι μια πραγματικότητα, την οποία η διεθνής κοινότητα αδυνατεί να αντιμετωπίσει. Στις μορφές αυτές έχει προστεθεί και η άσκηση βίας, κακοποίηση αλλά και σωματεμπορία (trafficking) των γυναικών και κοριτσιών στις ένοπλες συρράξεις, που συνιστά μια ακόμα πρόκληση για την ανθρωπότητα.

Σύμφωνα με τα τελευταία στατιστικά στοιχεία, 1 στις 3 γυναίκες παγκοσμίως έχει βιώσει σωματική ή/και σεξουαλικής φύσεως βία ασκούμενη είτε από τους στενούς συντρόφους της ή σεξουαλικής φύσεως από μη συντρόφους[2]. Επιπλέον, 200 εκατομμύρια γυναίκες σε 30 χώρες έχουν υποστεί ακρωτηριασμό των γεννητικών τους οργάνων, λόγω της εφαρμογής «παραδοσιακών» πρακτικών που αντιστρατεύονται τα θεμελιώδη δικαιώματα των γυναικών.

Ωστόσο, υπερεθνικοί και διεθνείς οργανισμοί όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση και το Συμβούλιο της Ευρώπης, καθώς και όργανα των Ηνωμένων Εθνών, έχουν επισημάνει την ανάγκη για επαρκή συγκρίσιμα στοιχεία ως προς τον αριθμό και το είδος των περιστατικών βίας κατά των γυναικών που λαμβάνουν χώρα παγκοσμίως προκειμένου να καταστεί δυνατή η εφαρμογή στοχευμένων πολιτικών για την πρόληψη και καταπολέμηση του φαινομένου. Ανταποκρινόμενος στο εν λόγω αίτημα, ο Οργανισμός Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ (FRA) ολοκλήρωσε το 2014 μια πανευρωπαϊκή έρευνα με αντικείμενο τις διαφορετικές εμπειρίες βίας κατά των γυναικών στα 28 κράτη μέλη της ΕΕ, τα αποτελέσματα της οποίας προσέφεραν σημαντικά στοιχεία για το σχεδιασμό και τη λήψη κατάλληλων μέτρων, ενώ παράλληλα αποτελούν ένα χρήσιμο διαδικτυακό εργαλείο αναζήτησης δεδομένων. Σημαντικά ευρήματα της εν λόγω έρευνας ήταν η αύξηση της ενδοοικογενειακής βίας, καθώς και το ότι οι γυναίκες αποθαρρύνονται από το μη-υποστηρικτικό δικαστικό σύστημα και συνεπώς δεν καταγγέλλουν στις αρχές τις εμπειρίες βίας[3].

Η κατάκτηση της ισότητας των φύλων, μέσω της χειραφέτησης των γυναικών και των κοριτσιών και της απόκτησης ίσων δικαιωμάτων με τους άνδρες σε όλους τους τομείς της κοινωνίας, μπορεί να συντελέσει στην πρόληψη και καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών και των κοριτσιών. Παρά τις δεσμεύσεις της διεθνούς κοινότητας για στοχευμένη κι αποτελεσματικότερη δράση η βία κατά των γυναικών και των κοριτσιών αυξάνεται. Στο πλαίσιο υλοποίησης των 17 Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης (Sustainable Development Goals), - εκ των οποίων ο Στόχος 5 έχει τον τίτλο «Ισότητα των Φύλων»[4]-, ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών αναγνωρίζει, μεταξύ άλλων, ότι η βία κατά των γυναικών και των κοριτσιών αποτελεί παραβίαση των δικαιωμάτων τους και συνάμα ανάχωμα στην ανάπτυξη.

Το ΙΜΔΑ υποστηρίζει για ακόμη μια φορά την ανάγκη σχεδιασμού και εφαρμογής από τα μέλη της διεθνούς κοινότητας ορθών πολιτικών για την πρόληψη και καταπολέμηση του φαινομένου της βίας κατά των γυναικών, όπως η πρόσβαση των γυναικών και κοριτσιών σε δωρεάν υπηρεσίες υγείας και κοινωνικής υποστήριξης με στόχο την εγγύηση της ασφάλειάς τους, καθώς και για την προστασία τους και την επανένταξή τους στο κοινωνικό σύνολο μετά τις τραυματικές εμπειρίες τους. Η υλοποίηση των εν λόγω πολιτικών θα πρέπει να έχει ως γνώμονα το σεβασμό των δικαιωμάτων των γυναικών και κοριτσιών-θυμάτων, τα οποία συμπεριλαμβάνονται στο διεθνές και περιφερειακό νομικό πλαίσιο[5].

Η προσθήκη σε περιφερειακό επίπεδο της «Σύμβασης για την πρόληψη και καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών και της ενδοοικογενειακής βίας» ή αλλιώς Σύμβασης της Κωνσταντινούπολης[6] που υιοθετήθηκε από το Συμβούλιο της Ευρώπης το 2011 και τέθηκε σε ισχύ από την 1η Αυγούστου 2014, αποτελεί ένα βήμα προς τη θετική κατεύθυνση, και ως εκ τούτου το Ίδρυμά μας επαναλαμβάνει την πρόσκληση προς την ελληνική Κυβέρνηση να προβεί άμεσα στην κύρωσή της.

Αθήνα, 25 Νοεμβρίου 2016

[1] Η 25η Νοεμβρίου κηρύχθηκε Παγκόσμια Ημέρα για την Εξάλειψη της Βίας κατά των Γυναικών από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στις 17 Δεκεμβρίου 1999 με το Ψήφισμα 54/134.

[2] UN Women, Thematic brief on violence against women, διαθέσιμο στον ακόλουθο σύνδεσμο: http://www2.unwomen.org/~/media/headquarters/attachments/sections/library/publications/2013/12/un%20women%20evaw-thembrief_us-web-rev9%20pdf.pdf?v=2&d=20161013T141205 .

[3] FRA – Οργανισμός Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Βία κατά των γυναικών: πανευρωπαϊκή έρευνα Τα αποτελέσματα με μια ματιά, Λουξεμβούργο: Υπηρεσία Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, 2014, διαθέσιμο στον ακόλουθο σύνδεσμο: http://fra.europa.eu/sites/default/files/fra-2014-vaw-survey-at-a-glance-oct14_el.pdf .

[4] Πιο συγκεκριμένα, ο υπο-στόχος 5.2 αναφέρεται στην ανάγκη να «εξαλειφθούν όλες οι μορφές βίας κατά των γυναικών και των κοριτσιών στο δημόσιο και ιδιωτικό χώρο, συμπεριλαμβανομένης της σωματεμπορίας και της σεξουαλικής και άλλων ειδών εκμετάλλευσης» (για περισσότερες πληροφορίες, βλ. τον ακόλουθο σύνδεσμο: https://sustainabledevelopment.un.org/topics/sustainabledevelopmentgoals).

[5] Ενδεικτικά αναφέρουμε: Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για την Εξάλειψη όλων των μορφών Διακρίσεων κατά των Γυναικών (1979), Προαιρετικό Πρωτόκολλο στη Σύμβαση για την Εξάλειψη όλων των μορφών Διακρίσεων κατά των Γυναικών (1999), Γενική Σύσταση Αρ. 19 της Επιτροπής CEDAW για τη βία κατά των γυναικών (1992), Διακήρυξη για την Προστασία των Γυναικών και των Παιδιών σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης και ενόπλων συρράξεων (1974), Σύσταση της Επιτροπής Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης σε κράτη μέλη για την προστασία των γυναικών κατά της βίας (2002).

[6] Η Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης συνιστά το πρώτο νομικά δεσμευτικό κείμενο στην Ευρώπη που αντιμετωπίζει σφαιρικά και διεξοδικά τις διαφορετικές μορφές βίας κατά των γυναικών.

8 Μαρτίου 2016 - Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας

Η Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας ξεκίνησε με την ηρωική εξέγερση στις 8 Μαρτίου 1857 των γυναικών που εργάζονταν στα εργοστάσια κλωστοϋφαντουργίας στη Νέα Υόρκη υπό απάνθρωπες συνθήκες, καθώς και σε άλλες χώρες, μέχρι του σημείου να είναι κρεμασμένες από τις μασχάλες και να εργάζονται συγχρόνως με τα πόδια και με τα χέρια επί 15 ώρες την ημέρα (ενώ οι άνδρες είχαν δεκάωρο ημερομίσθιο και δεν ήταν κρεμασμένοι και με διπλές δουλειές ταυτόχρονα). Παράλληλα, γεννούσαν και μεγάλωναν παιδιά, συχνότατα άρρωστες και φυματικές, και η ζωή τους κατά κανόνα δεν ξεπερνούσε την ηλικία των 40 ετών. Είναι άξιο μεγάλου θαυμασμού το ότι αυτές οι εξουθενωμένες γυναίκες βρήκαν τη δύναμη να οργανώσουν και διαδήλωση διεκδικώντας το δίκιο τους. Διάφορες γυναικείες οργανώσεις είχαν αρχίσει να τιμούν την ηρωική εξέγερση του 1857, μέχρις ότου το 1975 επιτέλους ανακηρύχθηκε επισήμως από τον ΟΗΕ η 8η Μαρτίου ως Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας.

 

Σήμερα σε πολλές χώρες, ιδίως στις ευρωπαϊκές, δεν ισχύουν πλέον τόσο απάνθρωποι όροι εργασίας για καμία κατηγορία εργαζομένων. Όμως, αυτό δεν σημαίνει ότι κατακτήσαμε την ισότητα. Σε μερικές μάλιστα χώρες, οι γυναίκες εργάζονται και σήμερα υπό συνθήκες απάνθρωπες αμειβόμενες γλισχρότατα. Και εκεί όμως που δεν συμβαίνουν αυτά ως κανόνας, υπάρχει σοβαρός αριθμός γυναικών που εργάζεται με αξιοπρέπεια στις χειρότερες δουλειές.

 

Απίστευτο επίσης σημείο των καιρών είναι ότι παρά την υιοθέτηση τόσων διεθνών συμβάσεων και τη συγκρότηση διεθνών οργάνων για την ισότητα των φύλων, η γυναίκα εξακολουθεί σε πολλά μέρη του κόσμου να θεωρείται ως δεύτερης κατηγορίας άνθρωπος. Απαιτείται, μάλιστα, τελευταία η διείσδυση και σε «πολιτισμένες χώρες» εθίμων και παραδόσεων που εξουθενώνουν την προσωπικότητα των γυναικών ως μελών της κοινωνίας και δημιουργούν οπισθοχώρηση σημαντικών μέχρι τούδε κατακτήσεων. Συγκεκριμένα, αναφέρουμε τα εξής παραδείγματα: αφενός, η προσπάθεια που γίνεται και σε διεθνή όργανα να εξακολουθήσουν να ισχύουν εις βάρος των γυναικών πρακτικές και παραδόσεις που αντιστρατεύονται τα διεθνώς κατοχυρωμένα Δικαιώματα του Ανθρώπου (μπούρκα, ακρωτηριασμός γενετήσιων οργάνων κοριτσιών, πώληση ανήλικων κοριτσιών σε ηλικιωμένους γαμπρούς και μάλιστα δια αντιπροσώπου, repudium, στέρηση κληρονομικού δικαιώματος και απαγόρευση άσκησης αμειβόμενου επαγγέλματος κ.ά.). Αφετέρου, μέσα στα ίδια τα σώματα που θα έπρεπε να πρωτοστατούν για την ισότητα όλων των ανθρώπων χωρίς καμία διάκριση, η συμπεριφορά των ανδρών συναδέλφων τους είναι, καθόλου σπάνια, αφάνταστα μειωτική και προσβλητική. Στην Ελλάδα σήμερα, για παράδειγμα, η μεταχείριση των γυναικών που πολιτεύονται από τους συναδέλφους τους μερικές φορές υπερβαίνει τα όρια της στοιχειώδους ευπρέπειας.

 

Είναι αλήθεια, ωστόσο, ότι γίνονται αρκετές προσπάθειες για την ισότιμη εκπροσώπηση των δύο φύλων στα διάφορα αιρετά όργανα, εθνικά και ευρωπαϊκά, ιδίως από διεθνείς γυναικείες οργανώσεις ή επίσημα όργανα στα οποία οι γυναίκες αντιπροσωπεύονται ισχυρά. Επικροτούμε τον στόχο αυτό και ζητάμε κι εμείς να ενταθεί η προσπάθεια για ισότιμη εκπροσώπηση των Ελληνίδων στο Κοινοβούλιο και στην Ευρωβουλή. Με άλλα λόγια, απαιτούμε εφαρμογή της ουσιαστικής ισότητας, όπως εξάλλου επιτάσσει και το ισχύον Σύνταγμά μας στο άρθρο 116 παρ. 2, σύμφωνα με το οποίο «δεν αποτελεί διάκριση λόγω φύλου η λήψη θετικών μέτρων για την προώθηση της ισότητας μεταξύ ανδρών και γυναικών» και «το Κράτος μεριμνά για την άρση των ανισοτήτων που υφίστανται στην πράξη, ιδίως σε βάρος των γυναικών».

 

Επιπλέον, θεωρούμε αποκλειστέα κάθε οπισθοχώρηση, που δυστυχώς έχει κάνει αναιδή διείσδυση στη σημερινή κοινωνία με διάφορα σοφίσματα. Τέτοιες περιπτώσεις είναι π.χ. η εισαγωγή σε μερικές χώρες της αρχής κάθε πρόταση ιδιαίτερης σοβαρότητας να ψηφίζεται παμψηφεί. Αυτό στην πράξη εφαρμόζεται με το χαρακτηρισμό μιας διάταξης για την ισότητα ως ιδιαίτερα σοβαρής και την εν συνεχεία σκόπιμη τοποθέτηση ενός προσώπου ως διαφωνούντος. Έτσι, με το τέχνασμα της δήθεν ανάγκης ισχυρότερης υποστήριξης, επιτυγχάνεται η απόρριψη της πρότασης με τη διαφωνία ενός μόνο προκαθορισμένου προσώπου. Με αυτό το τέχνασμα δηλαδή καταργείται η κρατούσα από αιώνες δημοκρατική αρχή να λαμβάνονται οι αποφάσεις στα συλλογικά όργανα με την πλειοψηφία των μελών τους. Γυναίκες σε όλο τον κόσμο, γρηγορείτε! Σατανικές μέθοδοι ελλοχεύουν εις βάρος σας σε ισχυρά όργανα, διεθνή και εθνικά. Άνδρες που πιστεύετε στην ισότητα όλων των ανθρώπων, συμπράξτε ενεργά!

Αθήνα, 8 Μαρτίου 2016

Αλίκη Γιωτοπούλου-Μαραγκοπούλου

Πρόεδρος ΙΜΔΑ

τ. Πρόεδρος της Διεθνούς Ένωσης Γυναικών και του Συνδέσμου για τα Δικαιώματα της Γυναίκας