Καταδίκη της Ελλάδας από το ΕΔΔΑ και δικαίωση θύματος σεξουαλικής εμπορίας και καταναγκαστικής εργασίας - Απόφαση L.E. κατά Ελλάδας, 21.01.2016

 

EmporiaΤο Ίδρυμα Μαραγκοπούλου για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΙΜΔΑ) έχει επανειλημμένα ασχοληθεί ενεργά με τη σύγχρονη μάστιγα της εμπορίας ανθρώπων (humantrafficking) εκδίδοντας το βιβλίο της Τ. Κυριαζή με τίτλο Εμπορία ανθρώπων, διεθνές και ευρωπαϊκό δίκαιο προστασίας των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (Νομική Βιβλιοθήκη, Αθήνα, 2010, 342 σελ.), το οποίο πραγματεύεται και εξετάζει το ζήτημα υπό το πρίσμα του περιφερειακού και του διεθνούς νομικού πλαισίου. Επιπρόσθετα, αξίζει να αναφερθεί και η μαχητική αρθρογραφία της Προέδρου του ΙΜΔΑ, κ. Αλίκης Γιωτοπούλου-Μαραγκοπούλου, σχετικά με την υπόθεση εργασιακής εκμετάλλευσης στη Μανωλάδα, η οποία συντάραξε το πανελλήνιο. Με άρθρο της, το οποίο δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα «Ελευθεροτυπία» στις 31 Μαΐου 2014 με τον τίτλο «Αναβιώνει στη Μανωλάδα ο θεσμός της δουλείας», καθώς και στις τοπικές εφημερίδες της Αχαΐας «Γεγονότα» και «Πελοπόννησος» στις 21 Ιουνίου 2014 με τον τίτλο «Δούλοι της Μανωλάδας», η Πρόεδρος του ΙΜΔΑ καταδίκασε τις απάνθρωπες συνθήκες διαβίωσης των αλλοδαπών εργαζόμενων στα φραουλοχώραφα της Μανωλάδας και το καθεστώς εργασιακού μεσαίωνα που τους είχαν επιβάλει οι ντόπιοι εκμεταλλευτές τους.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, το ΙΜΔΑ χαιρετίζει την πρόσφατη απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) που δικαιώνει ένα εκ των πολλών - δυστυχώς - θυμάτων εκμετάλλευσης. Ταυτόχρονα, λαμβάνοντας υπόψη ότι η υπόθεση της Μανωλάδας εκκρεμεί ενώπιόν του[*], το ΙΜΔΑ ενώνει τη φωνή του με αυτήν του Δικαστηρίου του Στρασβούργου και κρούει τον κώδωνα του κινδύνου όσον αφορά στην ανάγκη, αφενός, αποτελεσματικής εφαρμογής των διατάξεων του ποινικού μας κώδικα εκ μέρους των εθνικών δικαστηρίων και, αφετέρου, τροποποίησης ορισμένων εξ αυτών, έτσι ώστε να καταστούν αποτελεσματικότερες.

Στην απόφαση L.E. κατά Ελλάδας (no. 71545/12), το ΕΔΔΑ καταδίκασε ομοφώνως τη χώρα μας, γιατί καθυστέρησε να δράσει για να προστατεύσει μια νεαρή Νιγηριανή, η οποία ήταν θύμα σεξουαλικής εκμετάλλευσης και εμπορίας ανθρώπων και ως εκ τούτου εξαναγκαζόταν να εκδίδεται επί δύο χρόνια. Η χώρα μας καταδικάσθηκε με βάση το άρθρο 4 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ), το οποίο απαγορεύει τη δουλεία, την ειλωτεία και την καταναγκαστική εργασία και επιβάλλει στο κράτος θετικές υποχρεώσεις, μεταξύ των οποίων και η ποινική τιμωρία των εμπόρων. Το Δικαστήριο στιγμάτισε την καθυστέρηση από πλευράς αστυνομικών και εισαγγελικών αρχών να λάβουν - εντός εύλογου χρονικού διαστήματος - τα προσήκοντα μέτρα προστασίας της προσφεύγουσας, καθώς η L.E. χρειάστηκε να περιμένει για περισσότερους από 9 μήνες από τη στιγμή που προσέφυγε στις ελληνικές Αρχές έως ότου το ελληνικό δικαστικό σύστημα της αναγνωρίσει το καθεστώς του θύματος. Επιπλέον, η διερεύνηση της υπόθεσης από τις ελληνικές αρχές δεν έγινε με την προσήκουσα επιμέλεια και παρατηρήθηκε αδυναμία ως προς τον έγκαιρο εντοπισμό των δραστών, καθώς δεν προκύπτει ότι οι ελληνικές αρχές ανέλαβαν πρωτοβουλίες για την ανεύρεση ενός εκ των προαγωγών, ζητώντας, για παράδειγμα, τη συνδρομή των αρμόδιων αρχών της Νιγηρίας.

Το ΙΜΔΑ, προσβλέποντας σε αποτελεσματικότερη προάσπιση, προστασία και διαφύλαξη των διεθνώς αναγνωρισμένων Δικαιωμάτων του Ανθρώπου για όλους, χωρίς διακρίσεις, δεσμεύεται να συνεχίσει τον αγώνα για σεβασμό στα οικουμενικά, αδιαίρετα και αλληλοεξαρτώμενα ατομικά δικαιώματα. Η προστασία προσώπων που ανήκουν σε ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, όπως η L.E., που ως γυναίκα και μετανάστης ήταν εύκολο θύμα αθέμιτης μεταχείρισης και χυδαίας εκμετάλλευσης, θα παραμείνει στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος και της δράσης του Ιδρύματος. Η απόφαση αυτή του ΕΔΔΑ εγγυάται επίσης την οριζόντια εφαρμογή των δικαιωμάτων και αποκτά εξαιρετικό ενδιαφέρον, γιατί διευρύνει το πεδίο εφαρμογής του άρθρου 4 της ΕΣΔΑ, στο οποίο πλέον εμπίπτουν και οι σύγχρονες μορφές δουλείας, και ειδικότερα η σωματεμπορία, στο πλαίσιο μιας εξέλιξης της νομολογίας με σημείο αφετηρίας την απόφαση Siliadin κατά Γαλλίας, (26.10.2005, no. 73316/01) και με καθοριστικό βήμα την απόφαση Rantsev κατά Κύπρου και Ρωσίας (10.05.2010, no. 25965/04).

25 Ιανουαρίου 2016


[*] Το ΕΔΔΑ αναμένεται να εξετάσει την προσφυγή των 42 μεταναστών από το Μπαγκλαντές κατά της Ελλάδας για παραβίαση του άρθρου 4 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (απαγόρευση της δουλείας, της ειλωτείας και της καταναγκαστικής εργασίας) μετά τις 20 Ιανουαρίου 2016.