Η τραγωδία των πυρκαγιών…

                                     Η τραγωδία των πυρκαγιών…

                                           Ψήφισμα με προτάσεις για την αντιμετώπισή τους.

 

 

Εμείς, η Ομάδα Νέων του Ιδρύματος Μαραγκοπούλου για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, βλέποντας την πρωτοφανή καταστροφή που χτύπησε τον τόπο μας, τους συνανθρώπους μας να χάνονται, τα δάση της πατρίδας μας να καταστρέφονται, τη χώρα μας να σβήνει μέσα στις φλόγες, και την ψυχή μας να καίγεται μαζί της, προβληματιζόμενοι για τις αιτίες της συμφοράς, βέβαιοι για τις επιτακτικές αναγκαιότητες του μέλλοντος, εκφράζουμε την απέραντη θλίψη μας και την ασυγκράτητη οργή μας, και απαιτούμε:

 

Α. Την άμεση διερεύνηση και τον εντοπισμό των αιτίων και των δραστών:

 

Μία καταστροφή τέτοιου εύρους, και με τέτοια χαρακτηριστικά (ταυτόχρονη εκδήλωση τεραστίου πλήθους πυρκαϊών, συχνότατα μάλιστα, μεταξύ άλλων, σε περιοχές όπου βρίσκονται υποδομές ενέργειας, κομβικής σημασίας για τη χώρα –Αλιβέρι, Μεγαλόπολη, Δομοκός-, περιοχές ιδιαιτέρου φυσικού κάλλους, περιοχές-αντικείμενα –γνωστών στους παροικούντας την Ιερουσαλήμ- βλέψεων τουριστικής και λοιπών ειδών «αξιοποίησης» αλλά και περιοχές υψηλού συμβολισμού και ιστορικής σημασίας –Ολυμπία, ναός Επικουρείου Απόλλωνος, Ανδρίτσαινα κ.ά-, χρονική περίσταση κατάλληλη για επηρεασμό κρισίμων για τη χώρα καταστάσεων –εκλογές- κ.ά ), δεν φαίνεται να είναι τυχαία. Δεν υπάρχει βεβαίως αμφιβολία ότι και η συγκυρία των ισχυρών ανέμων και των υψηλών θερμοκρασιών συνέβαλε στη διαμόρφωση της κατάστασης ως τελικά είχε. Ωστόσο τα χαρακτηριστικά της καταστροφής καθιστούν πιθανότερο από κάθε άλλο το ενδεχόμενο να πρόκειται για αποτέλεσμα οργανωμένου σχεδίου κατά της χώρας μας, από όπου κι αν αυτό εκπορεύθηκε. Σε κάθε περίπτωση, τα εξυπηρετούμενα από την καταστροφή συμφέροντα, είτε εντόπια είτε ξένα είτε συνδυασμός των προαναφερθέντων, μπορούν να μας βοηθήσουν να κατευθυνθούμε, μετά από επισταμένες έρευνες, προς συγκεκριμένες απαντήσεις (οι οποίες αποτελούν προϋπόθεση για να τεθεί ένα τέλος στην ενθαρρυντική για τους εμπρηστές ατιμωρησία). Η έλλειψη, τέλος, οργάνωσης τόσο –και κυρίως- σε επίπεδο πρόληψης, όσο και σε επίπεδο πυρόσβεσης, κατέλυσε το βασικό ανασχετικό της καταστροφής μέσο. Η απάντηση στα ερωτηματικά που έχουν διαμορφωθεί στη σκέψη του κάθε πολίτη, που ακούστηκαν σε όλες τις συζητήσεις των ημερών, αποτελεί υποχρέωση της Πολιτείας ενώ επίσης καταδεικνύει και το βαθμό της ανεξαρτησίας της τόσο από αθέμιτα κίνητρα όσο και από έξωθεν επεμβάσεις.

 

Με βάση τις παραπάνω σκέψεις, ζητούμε:

 

Ι. την άμεση διερεύνηση των αιτίων της καταστροφής, και τον εντοπισμό των ενόχων, ηθικών και φυσικών αυτουργών και συνεργών.

ΙΙ. την παραδειγματική τιμωρία των ενόχων με τον τρόπο που προβλέπεται για τον καθένα στα πλαίσια της ελληνικής έννομης τάξης (και ενδεχομένως στο πλαίσιο των ειδικοτέρων προβλέψεων του Ποινικού Κώδικα για το οργανωμένο έγκλημα εφόσον αποδειχθεί ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις του), αλλά και στο πλαίσιο της διεθνούς δικαιοταξίας, σε περίπτωση πλήρωσης των προϋποθέσεων που αυτή ορίζει.

ΙΙΙ. Την αντιμετώπιση τυχόν νομοτεχνικών και ουσιαστικών ατελειών και την εν συνεχεία απαρέγκλιτη εφαρμογή των διατάξεων των άρθρων 264 ~267 του Ποινικού μας Κώδικα.

Ενδεικτικά παραθέτουμε προβληματισμούς μας επί του άρθρου 265ΠΚ: Στα πλαίσιά του προβλέπεται διαφοροποίηση στην τιμώρηση μεταξύ της περίπτωσης εμπρησμού που έχει ως αποτέλεσμα την επέκταση της φωτιάς σε μεγάλη έκταση, από την περίπτωση του εμπρησμού που έχει τελεσθεί από ιδιοτέλεια ή κακοβουλία ή που έχει ως αποτέλεσμα την καταστροφή ιδιαίτερα μεγάλης έκτασης.

Κατ’αρχήν πιστεύουμε ότι η χρήση των εννοιών μεγάλη έκταση» και «ιδιαίτερα μεγάλη έκταση», διαμορφώνει πεδίο αοριστίας στα πλαίσια της διάταξης. Τί χαρακτηρίζεται ως μεγάλη έκταση και πώς διαφοροποιείται από την ιδιαίτερα μεγάλη έκταση; Εδώ σκόπιμο θα ήταν είτε να προσδιορισθεί ακριβέστερα το περιεχόμενο των προαναφερθεισών εννοιών –με τρόπο πάντως ώστε να αποφεύγονται οι κίνδυνοι που πηγάζουν από τυχόν αποκλειστικά αριθμητικό προσδιορισμό-, είτε ίσως να καταργηθεί η διάκριση αυτή. Σε κάθε περίπτωση πάντως, πιστεύουμε ότι θα πρέπει να προσδιορισθούν με περισσότερη ακρίβεια, τα κριτήρια βάσει των οποίων θα πραγματοποιείται ο προσδιορισμός της βαρύτητας της ευθύνης του δράστη, λαμβανομένων υπόψη όλων των πραγματικών δεδομένων που είναι δυνατόν να την διαφοροποιούν στην εκάστοτε συγκεκριμένη περίπτωση. Παραδείγματος χάριν, πέρα από το ίδιο το κριτήριο της καταστραφείσας έκτασης, σημασία έχει και η μέθοδος που υιοθέτησε ο δράστης, ο αριθμός και η απόσταση μεταξύ των διαφορετικών εστιών που δημιούργησε, το κατά πόσον με τον τρόπο που σχεδίασε τον εμπρησμό απείλησε ανθρώπινες ζωές κ.ά.

Eπίσης ο διαχωρισμός μεταξύ τέλεσης με απλή πρόθεση ή με πρόθεση συνοδευόμενη από τα κίνητρα ιδιοτέλειας ή κακοβουλίας είναι εν προκειμένω κατά τη γνώμη μας περιττός, καθώς εάν αποδειχθεί πρόθεση στον εμπρησμό δάσους θα υπάρχει κατά κανόνα και κίνητρο κακοβουλίας ή ιδιοτέλειας!

Επιπροσθέτως, η χρηματική ποινή που ορίζεται στο ά. 264 ΠΚ (1 ~10 εκατομμύρια δραχμές) θα πρέπει τουλάχιστον να διπλασιασθεί ούτως ώστε να εκπροσωπεί την σοβαρότητα των αναγκών που προκύπτουν από τους εμπρησμούς. Επιπλέον θα ήταν χρήσιμο, να παρεχόταν το σύνολο αυτών των χρηματικών ποινών στις αρμόδιες αρχές για την αναδάσωση των καταστρεφομένων δασικών εκτάσεων, ούτως ώστε να αντιμετωπίζονται άμεσα οι συνέπειες των εμπρησμών.

ΙV. την άμεση σύλληψη και τιμωρία οιωνδήποτε μελλοντικών καταπατητών των καμένων δασικών εκτάσεων, βάζοντας τέλος στο όργιο παρανομίας που ακολουθεί τον εμπρησμό τους, με σκοπό την ανοικοδόμηση τους.

  1. V. την ανάλογη αντιμετώπιση των υπαιτίων κρατικών και μη οργάνων για την ανοικοδόμηση τέτοιων εκτάσεων -συμβολαιογράφων, υποθηκοφυλάκων, δασικών υπαλλήλων, αστυνομικών, υπαλλήλων πολεοδομικών γραφείων, υπαλλήλων ΔΕΗ, ΟΤΕ, ΕΥΔΑΠ, μηχανικών, αρχιτεκτόνων, υπαλλήλων ΟΤΑ κ. ά.-, όταν συμμετέχουν στην προαναφερόμενη εγκληματική δραστηριότητα
  2. VI. την παραδειγματική τιμωρία των ιθυνόντων για την προστασία των δασών και του φυσικού περιβάλλοντος, όταν καταδεικνύουν εγκληματική αδράνεια, ολιγωρία και ανευθυνότητα κατά την εκτέλεση του έργου τους.

 

Β. Τη διαμόρφωση, επιτέλους, οργανωμένου συστήματος πρόληψης πυρκαϊών σε όλη την επικράτεια.

Ζητούμε συγκεκριμένα:

Ι. τη θέσπιση αρμοδιότητας των Δήμων και Νομαρχιών προς συγκρότηση, επάνδρωση βάσει των πραγματικών αναγκών και αποτελεσματικό εξοπλισμό με τα πλέον σύγχρονα μέσα, Σώματος Δασοφυλάκων, υπευθύνων της δασοπροστασίας κατά τα όρια του εδάφους του Νομού τους.

 

Ειδικότερες αναγκαιότητες:

   1. η εξειδικευμένη, πλήρης και διαρκής εκπαίδευση των μελών του Σώματος,

   2. η εγκατάσταση δομών επιτήρησης των δασικών εκτάσεων,

   3. η συστράτευση του όποιου σύγχρονου τεχνικού μέσου εντοπισμού υλικών ή μηχανισμών εμπρηστικών, ή απόπειρας εμπρησμού,

   4. η απόκτηση υλικού ενδοεπικοινωνίας στα πλαίσια του προπεριγραφέντος συστήματος, ώστε να παρασχεθεί η δυνατότητα άμεσης κινητοποίησης,

Επίσης απαιτούνται:

   1. διαρκείς περιπολίες στις δασικές εκτάσεις,

   2. διάνοιξη δασικών οδών, μονοπατιών και γυμνών ζωνών πυρασφαλείας

   3. διαμόρφωση σταθμών ανεφοδιασμού ύδατος,

   4. ενέργειες συντήρησης των υποδομών της πυροπροστασίας και πυρόσβεσης,

   5. συστηματικός καθαρισμός του δάσους, απομάκρυνση χόρτων, χαμοκλάδων, ή λοιπών ευφλέκτων αποβλήτων προς αποσόβηση της πιθανότητας ανάφλεξής τους και την ανάληψη εργασιών προληπτικής δασοκομίας, με στόχο τη μείωση του κινδύνου πυρκαγιάς.

ΙΙ. την αξιοποίηση και ενίσχυση των δυνάμεων της Δασικής Υπηρεσίας, της οποίας η αδρανοποίηση συνυπονόμευσε την ασφάλεια των δασών, ώστε να συμβάλει και αυτή στη διαδικασία πρόληψης των πυρκαϊών.

ΙΙΙ. την διασφάλιση του συνεχούς αξιομάχου των υπαρχόντων μέσων πυρόσβεσης και την άμεση ενίσχυση του δυναμικού τους.

ΙV. την μελετημένη και στοχευμένη αξιοποίηση των εθελοντικών δυνάμεων, την διαρθρωτική σύνθεσή τους ανά περιοχή και σκοπιμότητα συνδρομής τους και την προώθηση τού στα σπάργανά του ήδη ευρισκομένου περιβαλλοντικού εθελοντισμού. (Η συστηματικά οργανωμένη και σταθερή, μόνιμη δραστηριοποίηση των εθελοντικών δυνάμεων για την φύλαξη και την άμυνα των δασικών περιοχών κατά το παράδειγμα άλλων χωρών θα μπορούσε να διασφαλίσει θετικότατα αποτελέσματα).

  1. V. την λελογισμένη και βασισμένη σε σύγχρονες, επιστημονικά εγκεκριμένες μεθόδους διαχείριση των αστικών απορριμμάτων. Τόσο η πρόχειρη (ουδέν βεβαίως μονιμότερον του προσωρινού) συγκέντρωσή του σε παράνομες χωματερές όσο και η επίσημη πλέον ουσιαστική καταδίκη εκτάσεων ως χωματερών, υπονομεύει βάναυσα την ασφάλεια των παρακειμένων δασικών εκτάσεων και δασών, καθώς και γενικότερα το περιβάλλον της οικείας περιοχής.
  2. VI. την εκπόνηση ειδικών μελετών και την ενθάρρυνση σχεδίων δοκιμών και επίδειξης νέων μεθόδων, τεχνικών και τεχνολογιών, οι οποίες στοχεύουν στην βελτίωση της αποτελεσματικότητας της δράσης, όπως άλλωστε Κανονισμοί και κοινοτικές Κοινές Δράσεις έχουν inter alia προβλέψει από ετών ~βλ. π.χ τον Κανονισμό 2158 /1992 ΕΟΚ του Συμβουλίου της 23ης Ιουλίου 1992, ΕΕ L 217, σελ. 3.
  3. VII. την –για τις περιπτώσεις εσχάτου κινδύνου- εξαντλητική κατάστρωση λεπτομερούς σχεδίου εκκένωσης των πληττομένων οικισμών και ασφαλούς διαφυγής των κατοίκων τους. Τα Σώματα της Αστυνομίας και της Τροχαίας θα συνεπικουρούν τις εργασίες αυτές, εκπαιδευόμενα ειδικά προς τούτο.
  4. VIII. την διαρκή επιβεβαίωση της ετοιμότητας του ΕΚΑΒ και του ΕΣΥ για την ιατροφαρμακευτική υποστήριξη των πληγέντων, την ετοιμότητα έπειτα λοιπών αρμοδίων προς φρούρηση της δημόσιας υγείας και αποφυγή περαιτέρω διακινδύνευσής της.
  5. IX. την τακτική επιμόρφωση των εμπλεκομένων φορέων.
  6. X. την εξέταση της σκοπιμότητας θέσπισης κανονισμών ελεγκτικών της εισόδου στα δάση προς ενίσχυση του πλαισίου της προστασίας τους.
  7. XI. την δρομολόγηση εκστρατειών ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης.
  8. XII. την πρόβλεψη της ενεργοποίησης υπό την Γενική Γραμματεία της Πολιτικής Προστασίας και τον Υπουργό των Εσωτερικών, κατά τον κρίσιμο χρόνο κατά τον οποίο λαμβάνεται η πληροφορία της πυρκαγιάς, επιχειρησιακού κέντρου, πλήρως εξοπλισμένου τεχνολογικά, όπου η παρουσία εκπροσώπων παντός αξιοποιήσιμου φορέως, θα προωθεί άμεσα τον συντονισμό των δυνάμεων και την στόχευση έγκαιρα της δράσης τους.

ΧΙΙΙ. την άμεση δημιουργία Υπουργείου Περιβάλλοντος, με αυξημένες αρμοδιότητες, κατά το πρότυπο της πλειονότητας των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Γ. την αναδάσωση άμεσα των καμμένων δασών και δασικών εκτάσεων.

 

Ι. Λαμβάνοντας υπ’ όψιν την ύπαρξη 2.000.000 περίπου καμένων στρεμμάτων ως αποτέλεσμα των προσφάτων καταστροφικών πυρκαγιών και το γεγονός ότι αποτελεί τακτική των τελευταίων χρόνων στα 10 καμένα στρέμματα να αναδασώνεται το ένα
ΙΙ. Βασιζόμενοι στην αυξημένη προστασία που παρέχει το Σύνταγμα και οι νόμοι ~άρθρα 24 και 117Σ και Ν 998 /79~ στα δημόσια ή ιδιωτικά δάση και τις δασικές εκτάσεις που καταστράφηκαν ή καταστρέφονται από πυρκαγιά ή που με άλλο τρόπο αποψιλώθηκαν ή αποψιλώνονται, τα οποία δεν αποβάλλουν εξ’αιτίας αυτού του λόγου το χαρακτήρα που είχαν πριν καταστραφούν, κηρύσσονται υποχρεωτικά αναδασωτέα και αποκλείεται να διατεθούν για άλλο προορισμό,
ΙΙΙ. Κρίνοντας αναγκαίο τον προσεκτικό σχεδιασμό της αναδάσωσης, ώστε να καταστεί αποτελεσματική,
1. απαιτούμε τον άμεσο προγραμματισμό υποχρεωτικής αναδάσωσης όλων των καμένων εκτάσεων κατ’ εφαρμογή της ρητής σχετικής διάταξης του Ελληνικού Συντάγματος (ά. 117Σ).
2. θεωρούμε επιβεβλημένη την άμεση συγκρότηση διεπιστημονικής επιτροπής

απαρτιζόμενης από εδαφολόγους και δασολόγους που θα έχει ως στόχο:

α. τη διασφάλιση του ορθότερου και αποτελεσματικότερου τρόπου αναδάσωσης των καμένων εκτάσεων

β. την λήψη μέτρων για την αποφυγή της διάβρωσης και της απερήμωσης του εδάφους, ενόψει και του χειμώνα,
γ. τον διαρκή έλεγχο για την μη οικοπεδοποίηση και οικοδόμηση ιδίως των περιοχών που βρίσκονται στα όρια μεταξύ σχεδίου πόλεως και δασών

δ. την σταδιακή αποκατάσταση και όχι μόνο τη μερική αναπλήρωση του τοπίου, με τη λήψη κατάλληλων μέτρων και την φύτευση αρχικά «πρόδρομων ειδών».

 

Δ. την αποσαφήνιση και απόλυτη διακρίβωση του νομικού πλαισίου διαχείρισης του ιδιοκτησιακού καθεστώτος δασών και δασικών εκτάσεων.

 

Ζητούμε

Ι. την υποχρεωτική κήρυξη κάθε αποψιλούμενης δασικής έκτασης ως αναδασωτέας με μόνη την αντικειμενική διαπίστωση της συνδρομής των σχετικών νόμιμων προϋποθέσεων, σε ευθεία γραμμή προς την πρόσφατη νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας ~Ε΄ Τμήμα, 1104 /06~,

ΙΙ. την αυστηροποίηση του νομικού πλαισίου σχετικά με την εκτός σχεδίου δόμηση και τα αυθαίρετα κτίσματα πλησίον ή εντός δασικών εκτάσεων παράλληλα προς την απάλειψη των σχετικών ειδικών προνομίων δόμησης που υφίστανται σε περιπτώσεις όπως η «παρόδια δόμηση».

  Κατ’ αποτέλεσμα,

1. την απόλυτη απαγόρευση ανοικοδόμησης σε δασικές εκτάσεις και την άνευ ετέρου άμεση κατεδάφιση –με έξοδα του ιδιοκτήτη- των αυθαιρέτων κτισμάτων ως μόνη κύρωση σε περίπτωση σχετικής παραβίασης (χωρίς δηλαδή την πρόβλεψη, διαζευκτικά, της επιβολής προστίμου),

2. την απάλειψη της πρακτικής νομιμοποίησης αυθαιρέτων κτισμάτων ή μεταγενέστερης ένταξής τους σε «σχέδια πόλεως» προς άγραν ψήφων,

3. την ταχύτατη σύνταξη δασολογίου επί τη βάσει του δασικού χάρτη της δεκαετίας του ‘70 και κατά τρόπο απαρέγκλιτο από αυτόν.

 

Ε. την αποζημίωση άμεσα, ολικά και πραγματικά των πληγέντων και την πλήρη αποκατάσταση των συνθηκών ομαλής και παραγωγικής διαβίωσής τους.

Ζητούμε:

Ι. την διασφάλιση αυτονόητα της προσωρινής ανεκτής στέγασης και της σίτισης, της ιατροφαρμακευτικής και ψυχολογικής στήριξης απάντων των παθόντων.

ΙΙ. την περαιτέρω ενίσχυση των εκτάκτων βοηθημάτων και επιδομάτων και την δίκαιη καταβολή τους άμεσα. Οιαδήποτε γραφειοκρατική αγκύλωση δεν χωρεί.

ΙΙΙ. την άμεση, πλήρη και αληθή καταγραφή των μη υφισταμένων πλέον, μερικά έστω, κατοικιών, αγροικιών, καταστημάτων και επιχειρήσεων, καλλιεργειών, του πυρπολημένου γεωργικού κεφαλαίου, φυτικού και ζωικού, των αποσυσταθέντων αγροτικών υποδομών. Θα αναμένουμε έπειτα αποζημιώσεις ισοσταθμίζουσες ολικά τις απώλειες.

ΙV. την εξέταση οπωσδήποτε της δυνατότητας απαλλαγής των παθόντων, της μερικής έστω, από της υποχρέωσης συμμόρφωσης προς ασφαλιστικές, φορολογικές, ή δανειοληπτικές υποχρεώσεις έως τέλους του έτους τουλάχιστον, και πάντως της δυνατότητας παράτασης της σχετικής εξαγγελθείσης αναστολής πέραν του εξαμήνου.

  1. V. την ενίσχυση ειδικά των πληγέντων αγροτών, μέσω της μακροχρόνιας, βάσει συγκεκριμένου σχεδιασμού επιδότησης της αγροτικής δραστηριότητας.

VΙ. την κατάστρωση, δρομολόγηση και υλοποίηση άμεσα προγραμμάτων αποκατάστασης και ανοικοδόμησης των πληγέντων οικισμών.

VIΙ. την προώθηση έγκαιρα τεχνικών εργασιών πρόληψης και περιορισμού των παρενεργειών της ερημοποίησης, προς αποφυγήν της διεύρυνσης της καταστροφής, περαιτέρω, από τις πλημμύρες.

VΙII. την διασφάλιση αυτονόητα της στοχευμένης, αναλογικής και έντιμης διαχείρισης των διατιθέμενων πόρων, ώστε να αποτραπεί η διασπάθισή τους εξαιτίας της δραστηριοποίησης επιτηδείων.

ΙΧ. την ανάληψη ενδελεχούς μακρόχρονης στρατηγικής και παντός συστρατευσίμου μέτρου προς υποστήριξη, ενδυνάμωση και ανασυγκρότηση των πυρόπληκτων περιοχών. Η επανασύσταση των υποδομών, η αποκατάσταση του παραγωγικού ιστού, η αναδόμηση του οικονομικού κεφαλαίου των δοκιμαζόμενων συμπολιτών μας και των περιοχών τους βαρύνουν ανυποχώρητα την Πολιτεία και τους φορείς της, ώστε να αποτραπεί η ενίσχυση του υδροκεφαλισμού της χώρας, του φαινομένου της εσωτερικής ή εξωτερικής μετανάστευσης, και της απερήμωσης της υπαίθρου.

 

ΤΕΛΟΣ, πιστεύουμε ότι, με αφορμή την καταστροφή αυτή, θα πρέπει όλοι να συνειδητοποιήσουμε ότι ήλθε πλέον η ώρα να ψάξουμε βαθιά κάτω από τα στρώματα του ατομισμού και της εγωπάθειας που μας πνίγουν, κάτω από το χρώμα του χρήματος και τη λάμψη της όποιας εφήμερης ευημερίας, το χαμένο μας πρόσωπο, την Ελλάδα της παράδοσης του σεβασμού της φύσης, της συνεργατικότητας, του πολιτισμού, της κοινωνικής αλληλεγγύης. Γι’ αυτό, πρέπει να πολεμήσουμε τον αυτοκαταστροφικό μας εαυτό. Να αποδιώξουμε αυτά που μας στοιχειώνουν. Για να ξαναβρούμε αυτά που χάσαμε…

 

Ακούστε τη φωνή μας!Είναι η φωνή της συνείδησής σας!

 

Ομάδα Νέων ΙΜΔΑ,

5/9/2007.