"Οι ειδήσεις του πολέμου και ο πόλεμος κατά της είδησης" - Δημοσίευση ΙΜΔΑ 2002, Εκδόσεις Α. Α. Λιβάνη. Εισαγωγή: καθηγ. Αλίκη Γιωτοπούλου-Μαραγκοπούλου, Επιμέλεια: Βαγγελιώ Βογιατζή

"Οι ειδήσεις του πολέμου και ο πόλεμος κατά της είδησης" - Δημοσίευση ΙΜΔΑ 2002, Εκδόσεις Α. Α. Λιβάνη. Εισαγωγή: καθηγ. Αλίκη Γιωτοπούλου-Μαραγκοπούλου, Επιμέλεια: Βαγγελιώ Βογιατζή


Το ΙΔΡΥΜΑ ΜΑΡΑΓΚΟΠΟΥΛΟΥ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ και ο Εκδοτικός Οίκος Α. Α. Λιβάνη εξέδωσαν το Δεκέμβριο 2002 μια συλλογή 20 πρωτοδημοσιευμένων άρθρων Ελλήνων πολεμικών ανταποκριτώνστο Ιράκ, την Τσετσενία, την Παλαιστίνη, το Κόσοβο, τη Σερβία και το Αφγανιστάν, 19 γελοιγραφιών Ελλήνων σκιτσογράφων και 135 φωτογραφιών από το πεδίο του πολέμου, που δημοσιεύονται για πρώτη φορά, με τίτλο "Οι ειδήσεις του πολέμου και ο πόλεμος κατά της είδησης". Παρατίθεται παρακάτω η εισαγωγή του βιβλίου από την καθηγ. Αλίκη Γιωτοπούλου-Μαραγκοπούλου:

Εισαγωγή

I
Θα ήθελα ν’ αρχίσω αυτή τη σύντομη εισαγωγή με μία αναγνώριση του σημαντικότατου και πολύ επικίνδυνου έργου του πολεμικού ανταποκριτή που είναι σπουδαίος συντελεστής της καταγραφής των πολεμικών γεγονότων της σύγχρονης Ιστορίας.
Δεν επιτρέπεται όμως να παραλείψουμε την προβολή του έργου και του πολεμικού εικονολήπτη και του φωτογράφου που μερικές φορές κινδυνεύουν περισσότερο και από τον πολεμικό ανταποκριτή. Κάποτε μια φωτογραφία μιλάει περισσότερο από πολλά λόγια. Και πολλές μαζί δίνουν την εικόνα του πολέμου που σε συνδυασμό με τα κείμενα των πολεμικών ανταποκριτών θα φωτίσουν την Ιστορία και όλους εμάς τους σύγχρονους.
Όσο για τους σκιτσογράφους που εμπνέονται από τα πολεμικά γεγονότα, αυτοί συντελούν στη διαμόρφωση της κοινής γνώμης με άλλο τρόπο, την υπερβολική και ευθυμογραφική σχηματοποίηση των γεγονότων, σοβαρών, ακόμα και ανησυχητικών και θλιβερών. Τα πρωτότυπα σκίτσα αυτού του τόμου απεικονίζουν ειδικά τον αντιπολεμικό ρόλο των δημοσιογράφων.

ΙΙ
1. Ωστόσο πρέπει να σημειώσουμε ότι όχι σπάνια η παρουσίαση των πολεμικών γεγονότων, είναι ατελής ή/και ανακριβής. Η ανακρίβεια της ανταπόκρισης του δημοσιογράφου μπορεί βέβαια να προέρχεται από τον ίδιο, λόγω δικής του πολιτικής τοποθέτησης, λόγω αμέλειας, παρανόησης κ.λ. Συχνά όμως μπορεί να είναι αποτέλεσμα αλλοίωσης του κειμένου του, που μπορεί να διαστρεβλωθεί από τον αφεντικό του ΜΜΕ, με αλλαγές της διατύπωσης, απάλειψη ή προσθήκη περικοπών, επικεφαλίδες και γενική παρουσίαση χτυπητές ή, αντιθέτως, αφανείς. Μπορεί να φθάσει ακόμα στη μη δημοσίευση ολόκληρης της ανταπόκρισης.
Πάντως η συνηθέστερη αιτία του κακού, κατά τη γνώμη μου, δεν είναι ο ίδιος ο δημοσιογράφος, αλλά η επιβαλλόμενη πολιτική κατεύθυνση – διεθνής ή εθνική – στην παρουσίαση των πολεμικών γεγονότων, των βαρβαροτήτων, των ζημιών και του αριθμού των θυμάτων. Επίσης μπορεί να οφείλεται και στα συμφέροντα του ιδιοκτήτη συγκεκριμένων ΜΜΕ με την μία ή την άλλη εμπόλεμη παράταξη.

2. Πρώτη φορά έζησα προσωπικά αυτή την εμπειρία προ εννέα ετών. Το έτος 1993 πήγα στη Γιουγκοσλαβία (Βοσνία – Ερζεγοβίνη και Κροατία) ως μέλος της Αποστολής (Ειδικής Επιτροπής) της ΕΟΚ για την διερεύνηση του θέματος των βιασμών γυναικών κατά τον πόλεμο, συνήθως από άνδρες του αντίπαλου στρατού. Η εντολή ήταν να ερευνήσουμε μόνο τους βιασμούς κατά των Μουσουλμανίδων. Ύστερα από γραπτή και προφορική διαμαρτυρία μου για την μονόπλευρη και συνεπώς μεροληπτική εξέταση του θέματος, η πρόεδρος της Αποστολής Πρέσβης της Μ. Βρετανίας κυρία Warburton ζήτησε από την τότε Προεδρία της ΕΟΚ (Δανία) να διευρύνει την εντολή μας περιλαμβάνοντας στο ερευνητέο θέμα μας και τους βιασμούς που διαπράχθηκαν κατά τον πόλεμο εναντίον γυναικών και άλλων θρησκευμάτων ή εθνοτήτων (Χριστιανών κ.λ.). Η Προεδρία αρνήθηκε.
Στη σχετική έκθεση της Αποστολής μας, όμως, στην παραγρ. 8, αναφέρονται κατά λέξη τα εξής:
«Η Αποστολή είχε συνείδηση του ότι η εντολή που είχε λάβει επικεντρωνόταν στην έρευνα των καταγγελόμενων σεξουαλικών κακοποιήσεων κατά των Μουσουλμάνων γυναικών στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη. Ωστόσο, η Αποστολή θεωρεί σημαντικό να καταγραφεί η άποψή της ότι ο βιασμός και η σεξουαλική κακοποίηση δεν περιορίζονται ούτε κατά εθνότητα ούτε κατά φύλο. Το γεγονός ότι οι Βόσνιες Μουσουλμάνες αποτελούν τη μεγάλη πλειοψηφία των θυμάτων βιασμού εξηγείται από την ένταση και τις ιδιαιτερότητες της σύγκρουσης. Δεν πρέπει να αγνοείται το γεγονός ότι υπάρχουν πολλές και ανησυχητικές αναφορές για βιασμούς γυναικών και παιδιών της Κροατίας και Σερβίας, όπως επίσης και σεξουαλική κακοποίηση ανδρών στα στρατόπεδα κράτησης. Για το λόγο αυτό η Αποστολή τονίζει ότι όλοι αυτοί που είναι θύματα αυτής της φοβερής σύγκρουσης πρέπει να αποτελούν μέλημα της διεθνούς κοινότητας.»
Ωστόσο, σ’ όλο τον κόσμο, αρχίζοντας από ΕΟΚ και Ηνωμένα ΄Εθνη, διατυμπανίσθηκαν μόνο οι κατά τον πόλεμο βιασμοί κατά των Μουσουλμάνων γυναικών της Γιουγκοσλαβίας και ούτε λέξη αναφέρθηκε και για τους βιασμούς γυναικών άλλων θρησκευμάτων και εθνοτήτων.
Αντιληφθήκαμε τότε ότι σκόπιμα άρχιζε ενορχηστρωμένος θόρυβος με σκοπό την μονομερή προβολή θυματοποίησης του μουσουλμανικού πληθυσμού των περιοχών αυτών. Και η συνέχεια το απέδειξε. Σ’ όλο τον πόλεμο της Γιουγκοσλαβίας η μεταδιδόμενη πληροφόρηση από τα ευρωπαϊκά και αμερικανικά ΜΜΕ ήταν συστηματικά και κραυγαλέα μονόπλευρη (1) , ώστε να διογκώνεται η θυματοποίηση των Κοσσοβάρων και να παρασιωπάται ή να μειώνεται η θυματοποίηση των Σέρβων και η καταστροφή της χώρας ολόκληρης από τις πολεμικές επιθέσεις νατοϊκών και ομάδων του UCK.

3. Το ίδιο συνέβηκε με τα όπλα απεμπλουτισμένου ουρανίου (U-238) τα οποία χρησιμοποιήθηκαν στον πόλεμο κατά της πρώην Γιουγκοσλαβίας (Βοσνία-Κοσσυφοπέδιο). Μόνον όταν άρχισαν να εμφανίζονται καρκινοπάθειες – ιδίως λευχαιμίες – και τερατογενέσεις τέκνων πολιτών διαφόρων ευρωπαϊκών χωρών που υπηρέτησαν σε στρατιωτικές δυνάμεις στη Γιουγκοσλαβία άρχισε να ανακινείται το θέμα. Αλλά κατά κανόνα με ειδησεογραφία συνοδευόμενη με επίσημες και ημιεπίσημες θέσεις και αρθρογραφία που να δημιουργούν αμφιβολία για τις βλαβερές επιπτώσεις των όπλων, ιδίως πυραύλων, με U-238 (2).
Στους δημοσιογράφους οφείλεται η ανακίνηση του θέματος και η σχετική πληροφόρηση παρά τις συστηματικές πολιτικές προσπάθειες όλων των πλευρών για τη συγκάλυψη του εγκλήματος. Θεωρώ καθήκον ν’ αναφέρω επωνύμως τον δημοσιογράφο Ρόμπερτ Φισκ που πρόσφατα έκανε τσουχτερές αποκαλύψεις και για τον πόλεμο του Αφγανιστάν, όπου, μάλιστα, τραυματίσθηκε από πρόθεση και ο ίδιος από Αφγανό, αλλά είχε το ηθικό σθένος να δηλώσει ότι και αυτός αν ήταν στη δεινή θέση των Αφγανών εξ αιτίας της επέμβασης των αλλοδαπών, πιθανώς θα έπραττε το ίδιο (3).
4. Ο ιδιότυπος πόλεμος του Αφγανιστάν παρουσίασε περισσότερες δυσχέρειες για τους πολεμικούς ανταποκριτές λόγω των ειδικών τοπικών συνθηκών (ήδη είκοσι τρία χρόνια εμφύλιος πόλεμος υποκινούμενος από ξένες δυνάμεις, φύση εδάφους, πολεμικές επιχειρήσεις με ειδικά όπλα εναντίον σπηλαίων και κρησφύγετων σε κακοτράχαλα βουνά κ.λ.). Ωστόσο, οι πολεμικές ανταποκρίσεις των αλλοδαπών ΜΜΕ μας έδωσαν λιγότερο μονόπλευρες πληροφορίες απ’ ό,τι για τον πόλεμο της πρώην Γιουγκοσλαβίας, πάντως όμως και μερικές με τρανταχτές ανακρίβειες, όπως ο δήθεν εμπρησμός του μεγάρου της Πρεσβείας των ΗΠΑ, στην Καμπούλ (4)!
Μεγάλη υπηρεσία στη σωστή πληροφόρηση διεθνώς προσέφεραν οι δημοσιογράφοι και εικονολήπτες που έδειξαν μερικές από τις απάνθρωπες μεταχειρίσεις των αιχμαλώτων πολέμου ή οποιουδήποτε είδους κρατουμένων Αφγανών από τους Αμερικανούς (5).
Επιδιώκοντας διαφορετικό σκοπό, μας βοήθησαν πάντως να αντιληφθούμε την απάνθρωπη μεταχείριση των αιχμαλώτων με χαρακτηριστικές φωτογραφίες και οι ίδιες αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις (6).
5. Και τι να πούμε για τον πόλεμο στην Παλαιστίνη, όπου οι Ισραηλινοί μετατράπηκαν σε Γολιάθ και οι Παλαιστίνιοι σε Δαυίδ που μάχονται με τις πέτρες. Αλλά και με τον κομματιασμό του ίδιου τους του σώματος, για την απόκρουση του εξοπλισμού τελευταίου τύπου των Ισραηλινών;
Βέβαια η πληροφόρηση και σ’ αυτή την περίπτωση παρουσιάζει τις καταστροφές και τις ανθρώπινες απώλειες της μιας ή της άλλης πλευράς επηρεασμένη από την πολιτική τοποθέτηση, δηλαδή τα συμφέροντα της χώρας για την οποίαν αυτή προορίζεται, την κρατούσα εκεί πολιτική κατάσταση, την τοποθέτηση και γραμμή του κάθε ΜΜΕ κ.ά. Παρ’ όλα αυτά οι εικόνες και οι περιγραφές έκαναν τον κόσμο να ανατριχιάσει για τα συμβαίνοντα στην Παλαιστίνη.

ΙΙΙ
1. Τα πρωτοδημοσιευόμενα στον τόμο αυτό άρθρα και οι εικόνες διακεκριμένων Ελλήνων δημοσιογράφων, εικονοληπτών και φωτογράφων δίνουν πολλές πλευρές του έργου και της ζωής τους στον πόλεμο και μας κάνουν να ζούμε κι εμείς με περισσότερη ή λιγότερη ενάργεια την πολεμική ατμόσφαιρα. Μας διαφωτίζουν για τα διαπιστωθέντα από τους ίδιους γεγονότα, από διαφορετικές οπτικές γωνίες ο καθένας. Επίσης μας αποκαλύπτουν περιπτώσεις διάστασης μεταξύ πληροφόρησης και πραγματικότητας, περιγράφοντας συγκεκριμένους κινδύνους και καταστροφές, τη διαφορετική στάση του κάθε λαού στον πόλεμο και ειδικότερα απέναντι στον επιτιθέμενο εχθρό του, αλλά και κοινά χαρακτηριστικά της συχνά ηρωικής στάσης των αδύνατων λαών που υφίστανται την επίθεση και, αντίθετα, την ιταμή στάση των ισχυρών επιτιθέμενων, κατά κανόνα αλαζόνων και απάνθρωπων σε απίστευτο βαθμό. Γι’ αυτό ακριβώς οι επιτιθέμενοι φοβούνται και προσπαθούν να ξεφύγουν τη λογοδοσία στο μόλις ιδρυθέν Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για τα εγκλήματα πολέμου και κατά της ανθρωπότητας και το υπονομεύουν με καταστρατηγητικές του Διεθνούς Δικαίου μεθόδους (7).
2.Αλλά το πιο σπουδαίο απ’ όλα είναι ότι με βάση τις εμπεριστατωμένες και πολύπλευρες πληροφορήσεις των πολεμικών ανταποκριτών και εικονοληπτών μας δίνεται μια συνολική εικόνα της καταστροφικότητας και της απανθρωπιάς του πολέμου, ιδίως με τα σύγχρονα πολεμικά μέσα. Καμία άλλη ανθρώπινη δράση δεν μπορεί να επιφέρει τόσες καταστροφές σε ανθρώπους και σε αντικείμενα – στην περιουσία των ατόμων αλλά και στην απαραίτητη για τις σύγχρονες κοινωνίες υλικοτεχνική υποδομή – όσο ο πόλεμος. Καταργεί συλλήβδην όλα τα διεθνώς αναγνωρισμένα δικαιώματα: στη ζωή, στη σωματική ακεραιότητα, στην υγεία, στην οικογενειακή ζωή, στην εργασία, στην περιουσία, στο φυσικό και πολιτισμικό περιβάλλον κ.λ.π. Και όχι μόνο παρεμποδίζει την ανάπτυξη, αλλά καταστρέφει και την ήδη υπάρχουσα. Και θανατώνει την ειρήνη, απαραίτητη προϋπόθεση για ευημερία και απόλαυση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου από όλους τους λαούς της Γης.

3. Και όμως σήμερα, ιδίως μετά τα φοβερά γεγονότα της 11ης Σεπτεμβρίου 2, ο πόλεμος ή μάλλον σειρά προληπτικών πολέμων εμφανίζονται σαν το κύριο μέτρο κατά της τρομοκρατικής απειλής.
Και τίθεται το ερώτημα: πώς είναι δυνατόν να χρησιμοποιηθεί ένα μέτρο, χωρίς αμφιβολία πολύ καταστρεπτικότερο της οποιασδήποτε τρομοκρατικής απειλής – αφού καταστρέφει ολόκληρες χώρες και τον άμαχο πληθυσμό τους – και μάλιστα προληπτικά, για να προληφθεί κάποια τρομοκρατική ενέργεια απλώς πιθανή;
Και οι κυβερνήτες των λαών της Γης είναι δυνατόν να παρασυρθούν να συμπράξουν ενεργά ή έστω παθητικά στην καθιέρωση του νέου δόγματος των «προληπτικών πολέμων», δηλαδή στη μεγαλύτερη καταστροφή του πλανήτη που συνέλαβαν ως σήμερα οι εκάστοτε ισχυροί της Γης, για να εξυπηρετήσουν τα υλικά συμφέροντά τους και την επιβολή της κυριαρχίας τους με το πρόσχημα της σωτηρίας από την τρομοκρατία, την οποία με την πολιτική τους αυτή απλώς ζωογονούν;
Και πώς είναι δυνατό οι λαοί του κόσμου να ανεχθούν τη μοίρα προβάτων οδηγούμενων στη σφαγή;
Ευτυχώς οι λαϊκές αντιδράσεις φουντώνουν. Οι επίσημες όμως είναι πολύ ασθενείς. Κι’ όμως, είναι απαραίτητο να κατανοήσουν και να συναισθανθούν οι υπεύθυνοι στους οποίους οι λαοί εμπιστεύθηκαν τα ηνία της διακυβέρνησης ότι αν η πολεμική μανία, δηλαδή η δια της συστηματικής καθυπόταξης και εξόντωσης των πιο αδύνατων χωρών, που διαθέτουν όμως, πετρέλαιο και άλλες πλουτοπαραγωγικές – ιδίως ενεργειακές – πηγές, αναχθεί σε πολιτική και μάλιστα διαρκείας, θα καταστραφεί ο πλανήτης. Ο τρίτος, πραγματικά παγκόσμιος, πόλεμος που φαίνεται ότι επίκειται να αρχίσει από το Ιράκ, σχεδιάζεται να εμπλέξει, ως επιτιθέμενες και αμυνόμενες, ασυγκρίτως περισσότερες χώρες παρά οι δύο προηγούμενοι «παγκόσμιοι» πόλεμοι, αφού περίπου εξήντα είναι οι χώρες που περιλαμβάνονται στον επίσημο αμερικανικό κατάλογο των «κακών» χωρών, κατά των οποίων πρέπει να γίνουν οι «προληπτικοί» πόλεμοι»! Συγχρόνως έχει διατυπωθεί και η αμερικανική αρχή ότι όσες χώρες δεν συμπράξουν στην επιθετική δράση ων ΗΠΑ θα θεωρηθούν εχθρικές. Εξ άλλου, τα πάσης φύσεως πολεμικά όπλα, συμβατικά και μη συμβατικά – ραδιενεργά, βιολογικά, τοξικά, ακόμα και πυρηνικά – θα χρησιμοποιηθούν τελικά – ας μη γελιόμαστε – από τους εμπόλεμους που τα διαθέτουν – οι ΗΠΑ τα έχουν ήδη χρησιμοποιήσει σε προηγούμενους πολέμους. Έτσι, όλοι, όσο ισχυροί κι αν είναι, χωρίς αμφιβολία βαίνουν σε καταστροφή. Εξ άλλου ήδη οι δυσμενείς οικονομικοί αντίκτυποι του απλώς αναμενόμενου πολέμου άρχισαν σαφώς να εμφανίζονται παγκοσμίως, εντονότερα μάλιστα στους ισχυρούς της Γης.

Αν αυτό το βιβλίο συντελέσει έστω και λίγο στην αναζωπύρωση του φιλειρηνικού πνεύματος και της αντίδρασης κατά του πολέμου, θα είμαστε ευτυχείς. Αποτελεί πάντως μία ειλικρινή προσπάθεια στο πλαίσιο του συστηματικού αγώνα μας για την επικράτηση της Ειρήνης και του σεβασμού των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου στον κόσμο, αυτή τη σχιζοφρενική περίοδο της ιστορίας που οι «σωτήρες» του κόσμου επέλεξαν τον πόλεμο – και μάλιστα συνεχή και προληπτικό – δήθεν για να μας σώσουν!
Είμαστε ευγνώμονες στους πολεμικούς ανταποκριτές, εικονολήπτες, φωτογράφους και σκιτσογράφους που δημιούργησαν και προσέφεραν αφιλοκερδώς ειδικά για τον τόμο αυτό τα πολύτιμα έργα τους.
Ευχαριστώ πολύ και την δημοσιογράφο κυρία Βαγγελιώ Βογιατζή για την σχετική πρωτοβουλία και για την επιμέλεια της έκδοσης.

Νοέμβριος 2002
Καθηγ. Αλίκη Γιωτοπούλου-Μαραγκοπούλου
Πρόεδρος ΙΜΔΑ



(1)Αυτό δεν ισχύει για τα ελληνικά ΜΜΕ.
(2)Η χρήση τέτοιων όπλων στη Γιουγκοσλαβία αποδεικνύεται από έγγραφο του Secretary General του ΝΑΤΟ λόρδου Robertson, καθώς και από ανακοίνωση του ΟΗΕ για τον εντοπισμό απεμπλουτισμένου ουρανίου στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, βλ. Παραρτήματα ΙΙΙ και ΙV. Όσο για την βλαβερή για την υγεία και το περιβάλλον επενέργεια του U-238, ουδεμία επιστημονική αμφιβολία υπάρχει. Αρκεί να σημειωθεί ότι η εκλυόμενη από το U-238 ραδιενέργεια διαρκεί 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια! Γι’ αυτό και οι κατασκευαστές των όπλων αυτών λαμβάνουν ειδικά προφυλακτικά μέτρα, ενώ δεν φρόντισαν για τους στρατιώτες και τους αμάχους να ληφθούν ανάλογα μέτρα.
Το ΙΜΔΑ μαζί με τους Δικηγορικούς Συλλόγους της Ελλάδας και την Εταιρεία Ελλήνων Δικαστικών Λειτουργών για τη Δημοκρατία και τις Ελευθερίες υπέβαλαν στο Διεθνές Δικαστήριο για τη Γιουγκοσλαβία σχετική καταγγελία κατά των υπευθύνων του ΝΑΤΟ που διέταξαν τη χρήση τέτοιων όπλων στις 14 Ιουνίου 2 και συμπληρωματική στις 11 Μαρτίου 2002, με τριάντα ένα συνημμένα δικαιολογητικά. Μέχρι στιγμής ουδεμία απάντηση υπήρξε από το παραπάνω αρμόδιο δικαστήριο!! Βλ. Παραρτήματα V και VI.
(3) Bλ. Παράρτημα VIIΙ.
(4) Βλ. άρθρο, σ.119
(5) Βλ. Παραρτήματα VIII, δημοσίευμα της εφημερίδας Le Monde.
(6) βλ. Παράρτημα IX, φωτογραφία Αφγανών κρατουμένων στο στρατόπεδο του Γκουαντάναμο που υποβάλλονται στο βασανιστήριο της «πλήρους αισθητηριακής αποστέρησης» (total sensory deprivation).

(7) Οι ΗΠΑ άσκησαν φοβερή πίεση στο Συμβούλιο Ασφαλείας των ΗΕ και στην Ευρωπαϊκή Ένωση για την εξαίρεση των δικών τους στρατιωτών από την αρμοδιότητα αυτού του Δικαστηρίου(!). Και το πέτυχαν κατ’ αρχήν. Με διμερείς συμβάσεις θα συμφωνούν με κάθε χώρα τη μη δίωξη ενώπιον του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου των στρατιωτών τους που θα διαπράττουν εγκλήματα πολέμου ή εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας (τα πιο βαριά εγκλήματα). Αναλαμβάνουν να τους τιμωρούν οι ίδιοι, προφανώς όπως (δεν ) τιμώρησαν τους βασανιστές Αφγανών κρατουμένων… Ενόψει των προσεχών πολέμων που οι ΗΠΑ ετοιμάζουν και φοβούμενες ότι οι στρατιώτες τους θα υποχρεωθούν να λογοδοτήσουν στη διεθνή δικαιοσύνη, προετοιμάζουν την ατιμωρησία τους. Έτσι θα αποφευχθεί και η απόδειξη ότι αυτοί οι «καλοί» - που χαρακτηρίζουν άλλες χώρες ως «κακές» και γι’ αυτό αναλαμβάνουν να τις εξοντώσουν με προληπτικούς πολέμους - είναι οι πρώτοι κακοί. Και το χειρότερο, κουρελιάζουν το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο, πολύτιμο καρπό επίμοχθων και μακρών προσπαθειών της ανθρωπότητας.