ΤΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΕΘΝΙΚΩΝ ΕΠΙΤΡΟΠΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΡΜΟΣΤΗ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ


Την περασμένη εβδομάδα, από 27 ως 29 Σεπτεμβρίου, έγινε στην Αθήνα Συνάντηση των Ευρωπαϊκών Εθνικών Επιτροπών Δικαιωμάτων του Ανθρώπου της Ευρώπης σε συνεργασία με τον Αρμοστή Δικαιωμάτων του Ανθρώπου του Συμβουλίου της Ευρώπης κ. Thomas Hammarberg.

Τις εργασίες άνοιξε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας κ. Κάρολος Παπούλιας.

Τα θέματα αναφέρονταν στα σημερινά καίρια προβλήματα των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και σε οργανωτικά θέματα σχετικά με την αποτελεσματικότερη δράση των Εθνικών Επιτροπών και του Ευρωπαίου Αρμοστή.

Αντί σχολίου, δημοσιεύουμε εδώ την Εισαγωγική προσφώνηση της Προέδρου της Εθνικής Επιτροπής της Ελλάδας, Καθηγ. Αλίκης Γιωτοπούλου-Μαραγκοπούλου, που είναι και Πρόεδρος του ΙΜΔΑ.



4η Στρογγυλή Τράπεζα
των Ευρωπαϊκών Εθνικών Επιτροπών
για την προώθηση και προστασία των
Δικαιωμάτων του Ανθρώπου

Αθήνα, 27-28.9.
– • • –

Αlice Yotopoulos-Marangopoulos
Aλίκη Γιωτοπούλου-Μαραγκοπούλου



ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΗ ΠΡΟΣΦΩΝΗΣΗ
(ALLOCUTION INTRODUCTIVE
(INTRODUCTORY ADDRESS)



Κύριε Πρόεδρε της Δημοκρατίας,

Σας ευχαριστούμε θερμά διότι, εμπνεόμενος από τη γνωστή προσήλωσή Σας στα ΔΑ, δεχθήκατε να μας τιμήσετε κηρύσσοντας την έναρξη των εργασιών μας ο ίδιος.

Ευχαριστώ και καλωσορίζω και τον Υπουργό της Δικαιοσύνης κ. Α. Παπαληγούρα που δέχθηκε να μας απευθύνει χαιρετισμό.

Καλωσορίζω και ευχαριστώ τον Ευρωπαίο Αρμοστή κ. Hammarberg, τους εκπροσώπους των Ευρωπαϊκών Εθνικών Επιτροπών, τους ομιλητές και όλους όσοι συνέβαλαν στην πραγματοποίηση της διάσκεψης που αρχίζει σήμερα και έχει ιδιαίτερη σημασία λόγω της ιδιότητας των μετεχόντων και της διεθνούς συγκυρίας.
– • • –

Κύριε Πρόεδρε,
Κυρίες και Κύριοι,

Και μόνο το γεγονός ότι οι ίδιες οι κυβερνήσεις έκριναν σκόπιμο να εκχωρήσουν ειδικά μέρη της εξουσίας τους σε κάποιους ανεξάρτητους θεσμούς ή να ιδρύσουν ανεξάρτητα συμβουλευτικά σώματα για το βασικό θέμα των ΔΑ μαρτυρεί ότι η πολιτική εξουσία αισθάνεται την ανάγκη τους.

Εξ άλλου το ότι οι θεσμοί αυτοί επεκτείνονται συνεχώς σε διεθνές επίπεδο μαρτυρεί τη διαπίστωση της χρησιμότητάς τους στην πράξη.

Ειδικά για τις Ανεξάρτητες Εθνικές Επιτροπές ΔΑ πιστεύω ότι η ύπαρξη και ή όσο το δυνατόν πιο ανεξάρτητη και ουσιαστική λειτουργία τους αλλά και η μεταξύ τους συνεργασία γίνονται διαρκώς πιο αναγκαίες. Διότι τα ΔΑ διέρχονται διεθνώς οξύτατη και εξαιρετικά επικίνδυνη κρίση.

Μερικοί ισχυρίζονται ότι πρέπει να χωρίσουμε το πεδίο της πολιτικής από εκείνο της εφαρμογής των ΔΑ.

Πιστεύω, αντίθετα – και το έχω εφαρμόσει ως θεωρητικός επιστήμονας και ως μαχητής στην πράξη – ότι και η γενική πολιτική και κάθε ειδική πολιτική που αφορά κάποιο συγκεκριμένο κοινωνικό πρόβλημα (π.χ., η αντεγκληματική πολιτική, η πολιτική για το περιβάλλον, η πολιτική εφαρμογής των νέων μεθόδων επικοινωνίας των ανθρώπων και της προστασίας του απορρήτου της), πρέπει να εμπνέονται και διέπονται (must be mainstreamed) από τις αρχές προστασίας της αξίας του ανθρώπου, δηλαδή των ΔΑ. Αν αυτό δεν συμβαίνει, η σχετική πολιτική θα είναι επιζήμια διαφόρων βαθμών για την κοινωνία. Μπορεί και καταστροφική.

Η πικρότατη εμπειρία του β’ παγκόσμιου πολέμου ενίσχυσε τη διαπίστωση ότι οι πιο μαύρες περίοδοι της ανθρώπινης ιστορίας είναι εκείνες που ο άνθρωπος είχε καταβιβαστεί σε τυφλό όργανο εξυπηρέτησης της πολιτικής επιδίωξης μιας αχαλίνωτης κυριαρχίας ή/και κερδοσκοπίας.

Από την Οικουμενική Διακήρυξη ΔΑ και ύστερα, με σωρεία διεθνών συμβάσεων, για πρώτη φορά στην ανθρώπινη ιστορία οι λαοί του κόσμου αλληλοδεσμεύθηκαν να σεβαστούν τα ΔΑ.

Από κάποια στιγμή όμως η εξέλιξη άρχισε να γίνεται σχιζοφρενική. Αύξηση των προστατευτικών των ΔΑ instruments, αλλά παράλληλη αύξηση των παραβάσεών τους και μάλιστα δήθεν για την προστασία τους!

Η συγκέντρωση τεραστίου πλούτου και φονικότατου πολεμικού οπλισμού από λίγες χώρες – και ιδίως από μια – εξήψαν τις διαθέσεις κυριαρχίας τους στον κόσμο και συνεπώς δημιούργησαν τάσεις περιφρόνησης των διεθνών κανόνων ΔΑ.

Τα σοβαρά τρομοκρατικά πλήγματα των τελευταίων ετών και η εφαρμοζόμενη "αντιτρομοκρατική" πολιτική οδήγησαν πλέον σε μια πλήρη στροφή προς την προ της ΟΔΔΑ νοοτροπία. Δηλαδή στη βαθμιαία αλλά σταθερά προϊούσα κατάργηση των ΔΑ. Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ δήλωσε αδίστακτα μόλις του ανήγγειλαν το φρικτό χτύπημα της 11ης Σεπτεμβρίου 2, που όλοι καταδικάσαμε, «Αυτό σημαίνει πόλεμος». Και στη συνέχεια: «Από σήμερα θα αλλάξει η μορφή του κόσμου». Και λίγο αργότερα: «ο πόλεμος αυτός θα διαρκέσει πολλά χρόνια».

Επιτρέψτε μου να αναφέρω ότι η Επιτροπή μας στις 20 Σεπτεμβρίου 2 εξέδωσε ψήφισμα επισημαίνοντας τους κινδύνους αυτής της πολιτικής –που δυστυχώς επαληθεύθηκαν – και την ανάγκη σεβασμού των ΔΑ και της αρχής της αναλογικότητας. Και εξεύρεση βαθειών αιτίων που πρέπει να χτυπηθούν. Και η Διάσκεψη Μεσογειακών χωρών που είχαμε συγκαλέσει στην Αθήνα επανέλαβε τις ίδιες θέσεις (Athens Declaration, 3 Νοεμβρίου 2).

Σημαντικό είναι ότι 17 ανεξάρτητοι εμπειρογνώμονες (Independent Experts) της Επιτροπής ΔΑ των ΗΕ σε Joint Statement (10/12/2) αποφάνθηκαν στην ίδια γραμμή και ανέφεραν τα ΔΑ που σε καμιά περίπτωση δεν επιτρέπεται να ανασταλούν.

Ας μη ξεχνάμε και ότι το Συμβούλιο της Ευρώπης υιοθέτησε το 2002 χρήσιμες "Guidelines for Human Rights and the Fight against Terrorism".

Οι κυβερνώντες τον κόσμο όμως προτίμησαν να μπουν στην αντίθετη τροχιά.

Αρχίζοντας με τη νομοθέτηση κανόνων καταργητικών θεμελιωδών δικαιωμάτων του ανθρώπου (habeas corpus, της δίκαιης δίκης κλ.), προχωρώντας στην ίδρυση κολαστηρίων με νέες μεθόδους βασανιστηρίων και εξευτελισμού και φθάνοντας στους δήθεν "προληπτικούς αντιτρομοκρατικούς" πολέμους, κατήργησαν τα ΔΑ και την Ειρήνη.

Και η Ευρώπη δεν είναι δυστυχώς αμέτοχη της εξέλιξης, παρά το γεγονός, μάλιστα, ότι η πράξη απέδειξε όχι μόνο την απανθρωπιά στην οποία η πολιτική αυτή οδήγησε, αλλά και την αναποτελεσματικότητά της, ή μάλλον την πρόκληση αύξησης της τρομοκρατικής δράσης και πολέμων χωρίς τέλος. Και έφθασε μέχρι να αποδέχεται την αρπαγή από τη CIA υπόπτων στο έδαφός της για τη μεταφορά τους στο Guantanamo και σε ευρωπαϊκά παραρτήματά του!

Αυτή τη στιγμή βρισκόμαστε μπρος σε μια τρομερή διελκυστίνδα μεταξύ υποστηρικτών και καταργητών των ΔΑ.

Η υποστήριξη έχει επί τέλους περάσει κυρίως στη δικαστική εξουσία. Εθνικά δικαστήρια των ΗΠΑ και της Μεγ. Βρεταννίας, έστω αργά, ζητούν το κλείσιμο του Guantanamo και κηρύσσουν τις έκτακτες στρατιωτικές επιτροπές αναρμόδιες να δικάζουν "υπόπτους" για τρομοκρατία.
Η άλλη πλευρά της διελκυστίνδας. Στο Κογκρέσο εκκρεμεί νομοσχέδιο νομιμοποίησης των "ανακρίσεων με σκληρές μεθόδους", δηλαδή των βασανιστηρίων. Και για μη κλείσιμο του Guantanamo.

Στην καλή πλευρά κατατάσσονται και μερικές διεθνείς ενέργειες. Εδώ πρέπει να αναφερθεί και η απόφαση του Μαΐου του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου που μπλοκάρισε τη συμφωνία ΕΕ-ΗΠΑ για την παράδοση 34 προσωπικών δεδομένων ταξιδιωτών προς ΗΠΑ στις Αμερικανικές Αρχές (Προσφυγή του European Data Protection Supervisor).

Δεν μπορώ να μην αναφέρω στις θετικές ενέργειες και την καταψήφιση της Οδηγίας /24 της ΕΕ (που εισάγει την ουσιαστική κατάργηση του απορρήτου των ηλεκτρονικών κλ. επικοινωνιών), από την Ιρλανδία και την Σλοβακία, την προσφυγή της πρώτης στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο του Λουξεμβούργου και – στη συνέχεια – τη δήλωση 16 ευρωπαϊκών χωρών ότι αναβάλλουν την έναρξη ισχύος της Οδηγίας αυτής ως το Μάρτη του 2009.

Ωστόσο νέοι πόλεμοι ετοιμάζονται. Μερικοί ισχυρίζονται ότι δεν είμαστε αρμόδιοι για σχετικές κρίσεις. Δεν συμμερίζομαι αυτή την άποψη.

Ο πόλεμος, αυτός καθ εαυτόν, αποτελεί μέτρο προσβλητικό μέγιστου αριθμού Δ.Α. (της ζωής, της σωματικής ακεραιότητας, της οικογενειακής ζωής, της εργασίας, της περιουσίας, κλ.

Εσχάτως, οι πόλεμοι περιλαμβάνουν και σωρεία εγκλημάτων πολέμου και εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας, που συνίστανται ουσιαστικά σε βαρύτατες προσβολές ΔΑ .

Τονίζουμε, τέλος, ότι η ΟΔΔΑ την Ειρήνη (μαζί με την Ελευθερία και τη Δικαιοσύνη) ορίζει ως στόχο της με θεμέλια της τα ΔΑ. ¶ρα καθήκον μας είναι η στήριξή της.

Πολύ περισσότερο όταν οι αιτίες των κηρυσσομένων πολέμων αποδεικνύονται ψευδείς, όπως για το Ιράκ, και όπως φαίνεται ότι συμβαίνει για τον σχεδιαζόμενο πόλεμο στο Ιράν. Συγκεκριμένα, η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας (Βιέννη) με έγγραφό της προς το Κογκρέσο στις 12.9. επισημαίνει ότι το από 23.8. Report της Επιτροπής του Κογκρέσου για την Intelligence (Αστυνόμευση) περιέχει πληροφορίες "εσφαλμένες παραπλανητικές και ανυπόστατες" σχετικά με τον εμπλουτισμό με ατομική ενέργεια του οπλισμού του από το Ιράν. Κομβικό σημείο της διελκυστίνδας.

Στη συνοπτική εικόνα μας της οξείας κρίσης των ΔΑ επικεντρώσαμε το ενδιαφέρον μας στα προβλήματα που γέννησε διεθνώς η αντιτρομοκρατική πολιτική, λόγω της εξαιρετικής σημασίας τους και διότι στη συνέχεια θα προσεγγίσουμε ειδικότερα μερικά από αυτά. Στη σχετική αντίδραση και την υπόδειξη ορθής πολιτικής είναι φυσικό να είμαστε πρωταγωνιστές. ΄Αλλως δεν δικαιολογείται η ύπαρξή μας.

Για να επιτευχθεί ωστόσο αυτό, πρέπει να ενισχυθεί το δικαίωμά μας ενεργού συμμετοχής σε όλα τα όργανα λήψης αποφάσεων που αφορούν τα ΔΑ και ειδικά την αντιτρομοκρατία. Και στα όργανα εφαρμογής τους.

Εύχομαι και ελπίζω η παρούσα διάσκεψη να αποτελέσει συμβολή υπέρ των ΔΑ και της Ειρήνης αυτή την κρίσιμη στιγμή της ανθρώπινης ιστορίας, στην οποία διακυβεύονται όλες οι αξίες που με αίμα κατακτήσαμε και δίνουν νόημα στη ζωή μας.