Ψήφισμα για τη Διεθνή Ημέρα Υποστήριξης των Θυμάτων των Βασανιστηρίων


ΙΔΡΥΜΑ ΜΑΡΑΓΚΟΠΟΥΛΟΥ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ (ΙΜΔΑ)



Ψήφισμα

Διεθνής Ημέρα Υποστήριξης των Θυμάτων των Βασανιστηρίων
(26 Ιουνίου)


Σήμερα, 26 Ιουνίου, μία ημερομηνία, που ορίστηκε από τον Ο.Η.Ε. το 1997 ως Διεθνής Ημέρα Υποστήριξης των Θυμάτων των Βασανιστηρίων, το Ίδρυμα Μαραγκοπούλου για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου εκφράζει την οδύνη του για τον – δυστυχώς, ακόμη και σήμερα – μεγάλο αριθμό ανθρώπων στον κόσμο, που αποτελούν θύματα βασανιστηρίων και απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης.

Χαιρετίζουμε την πρόσφατη κοινή πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Συμβουλίου της Ευρώπης να συνεργαστούν για τη σύνταξη μιας Ευρωπαϊκής Σωφρονιστικής Χάρτας, η οποία θα περιλαμβάνει σαφείς και υποχρεωτικούς κανόνες για τα συμμετέχοντα κράτη σχετικά με τα δικαιώματα των κρατουμένων και ιδίως για τις συνθήκες κράτησης.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση αναγνωρίζει το θετικό για την Ευρώπη αντίκτυπο της Σύμβασης του Συμβουλίου της Ευρώπης για την Πρόληψη των Βασανιστηρίων (1987) και του έργου της Επιτροπής που ελέγχει την εφαρμογή της. Το σύστημα επισκέψεων στους χώρους κράτησης των διαφόρων ευρωπαϊκών χωρών με τις σχετικές εκθέσεις της Επιτροπής βελτίωσε αισθητά τις συνθήκες κράτησης σε πολλές χώρες – ανάμεσα στις οποίες και η Τουρκία σύμφωνα με πρόσφατη Έκθεση της Επιτροπής – και περιόρισε την κακομεταχείριση των κρατουμένων.

Παρ’ όλα αυτά, σε διεθνές επίπεδο και παρά τις εκκλήσεις του Γ.Γ. του ΟΗΕ και του Συμβουλίου της Ευρώπης, τα κράτη διστάζουν να επικυρώσουν το Πρόσθετο Πρωτόκολλο (2002) στη Διεθνή Σύμβαση κατά των Βασανιστηρίων (1984), με το οποίο εισάγεται σε παγκόσμια πλέον κλίμακα το σύστημα των επισκέψεων σε χώρους κράτησης. Χαρακτηριστικό είναι ότι μέχρι σήμερα μόνο τρία κράτη το έχουν επικυρώσει (Αλβανία, Μάλτα, Βρετανία). Η δε χώρα μας δεν έχει καν υπογράψει το Πρωτοκόλλο. Το ΙΜΔΑ επιθυμεί να ενώσει και φέτος τη φωνή του με όσους μάχονται για την προώθηση αυτού του σημαντικού κειμένου για την πρόληψη και εξάλειψη των βασανιστηρίων και της απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης κρατουμένων οποιασδήποτε μορφής.

Εξ άλλου, η έλλειψη πρόσβασης κι ελέγχου των χώρων κράτησης από ανεξάρτητους διεθνείς μηχανισμούς οδηγεί σε φαινόμενα του τύπου των φυλακών Abu Ghraib. To ΙΜΔΑ δε μπορεί παρά να εκφράσει τον αποτροπιασμό του για την επιβολή από τις δυνάμεις κατοχής στο Ιράκ φρικτών βασανιστηρίων κατ’ εντολή – όπως αποδεικνύεται – του επίσημου αμερικανικού κράτους. Αγανάκτηση προκαλεί η προσπάθεια υποβάθμισης των πράξεων βασανισμού σε ελαφρύτερες μορφές με την ευρεία χρήση ηπιότερων όρων όπως «κακομεταχείριση». Ας μην ξεχνάμε ότι το Abu Ghraib έρχεται να προστεθεί στις συνεχιζόμενες παραβιάσεις από τις ΗΠΑ των δικαιωμάτων των κρατουμένων, κυρίως στο κολαστήριο του Guantanamo. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι το άρθρο 4, παρ. 2 του ΔΣΑΠΔ δεν επιτρέπει καμία παρέκκλιση από την απαγόρευση των βασανιστηρίων, ούτε και σε περίπτωση εξαιρετικού δημόσιου κινδύνου, ο οποίος απειλεί την ύπαρξη του κράτους.

Το ΙΜΔΑ δε θα πάψει να καταγγέλλει όλες τις μορφές βασανιστηρίων και απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης και να είναι στο πλευρό των θυμάτων τέτοιων πράξεων σε όλο τον κόσμο. Από το 1981 ο Ο.Η.Ε. έχει συστήσει το Εθελοντικό Ταμείο για τα Θύματα Βασανιστηρίων. Η Ελλάδα είναι ένα από τα ελάχιστα κράτη που κάθε χρόνο συνεισφέρουν οικονομικά στην λειτουργία του Ταμείου. Εάν και οι τραυματικές συνέπειες των βασανιστηρίων δεν μπορούν να επουλωθούν, η οικονομική ενίσχυση των προγραμμάτων του Ταμείου θα βοηθήσει στην παροχή ιατρικής, ψυχολογικής, κοινωνικής και νομικής βοήθειας σε ολοένα μεγαλύτερο αριθμό θυμάτων βασανιστηρίων και των οικογενειών τους. Το ΙΜΔΑ καλεί όλους τους δημόσιους και ιδιωτικούς φορείς από όλα τα κράτη να ενισχύσουν την προσπάθεια του Ταμείου και τις ΜΚΟ να ενώσουν τις αντιδράσεις τους για την κατάργηση των βασανιστηρίων.

Αθήνα, 26 Ιουνίου 2004

Το Διοικητικό Συμβούλιο του ΙΜΔΑ